آیین‌نامه اجرایی صدور و اعطای گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی افسران ناوبر و فرماندهان کشتیهای بازرگانی در مسافات نامحدود مصوب سال 1368 شورای عالی سازمان بنادر و کشتیرانی

به استناد گزارش شماره 5840/1 مورخ 11/7/68 و در اجرای بند 9 از ماده ششم آیین‌نامه سازمان بنادر و کشتیرانی مفاد آیین‌نامه اجرایی صدور گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی افسران ناوبر کشتیهای تجارتی شامل 18 ماده، 2تبصره و دو ضمیمه مورد تایید و تصویب قرار گرفت.

آیین‌نامه اجرایی صدور و اعطای گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی افسران ناوبر و فرماندهان کشتیهای بازرگانی در مسافات نامحدود

سازمان بنادر و کشتیرانی در اجرای وظایف و اختیارات قانونی ناشی از ماده 192 قانون دریایی جمهوری اسلامی ایران مصوب آبان ماه 1343 و سایر اختیارات محوله و به استناد بند 9 از ماده 6 آیین‌نامه سازمان بنادر و کشتیرانی مصوب 1348، به منظور صدور و اعطای گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی به افسران ناوبر و فرماندهان کشتیهای بازرگانی در مسافات نامحدود مقررات زیر را تصویب می‌نماید:
ماده یک- کلیات: در رابطه با اهداف این مقررات، اصطلاحات به قرار زیر می‌باشد:
1- «افسر کشتی» به معنی عضوی از خدمه کشتی به غیر از ناخدا که با توجه به قوانین و مقررات ملی وضع شده و یا در صورت نبودن چنین تخصصهایی، بر طبق عرف و اصول متعارف بین‌المللی به این عنوان مشخص شده باشد.
2- «ناخدا» به معنی کسی که فرماندهی و مسوولیت کامل کشتی به عهده او می‌باشد.
3- «افسر عرشه» به معنی افسری که طبق مقررات و قوانین صلاحیت انجام کار بر روی عرشه و پل فرماندهی را داشته باشد.
4- «افسر ناوبر ارشد» یا معاون فرمانده به معنی افسر ناوبر با یک درجه پایین‌تر از ناخدا که در موارد وقوع حوادث اضطراری برای ناخدا، جانشین او خواهد بود.
5- «گواهینامه شایستگی دریانوردی» عبارت از سندی است که به وسیله سازمان بنادر و کشتیرانی و براساس مقررات مندرج در این آیین‌نامه و اصلاحات بعد آن صادر و به واجدین شرایط جهت اشتغال بر روی کشتیهای بازرگانی اعطا خواهد شد.
6- «سفرهای نامحدود» به معنی سفرهای دریایی در کلیه آبهای بین‌المللی و در مسافتهای غیر محدود جغرافیایی.
ماده 2- درجات گواهینامه‌ها: گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی ناوبری که براساس این مقررات صادر می‌گردد دارای درجات زیر می‌باشد:
الف- گواهینامه شایستگی دریانوردی «افسر ناوبر مسوول نگهبانی» در کشتیهای با ظرفیت غیرخالص 200 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود.
ب- گواهینامه شایستگی دریانوردی «افسر ناوبر ارشد» یا معاون فرمانده در کشتیهای با ظرفیت غیر خالص 1600 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود.
ج- گواهینامه شایستگی دریانوردی «ناخدایی» در کشتیهای با ظرفیت غیر خالص 1600 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود.
ماده 3- پستهای مجاز: دارندگان گواهینامه‌های شایستگی ناوبری مذکور در ماده 2 این مقررات مجاز به انجام وظیفه در پستهای افسری کشتی به شرح زیر می‌باشند:
1- دارندگان گواهینامه شایستگی دریانوردی افسر ناوبر مسوول نگهبانی حداکثر تا پست افسر دوم ناوبری کشتیهای بازرگانی با ظرفیت غیر خالص 200 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود.
2- دارندگان گواهینامه شایستگی دریانوردی افسر ناوبر ارشد یا معاون فرمانده حداکثر تا پست افسر اول ناوبری کشتیهای بازرگانی با ظرفیت غیرخالص 1600 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود. (استثنایا پست فرماندهی به استناد بند 4 ماده یک این مقررات)
3- دارندگان گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی ناخدایی در کلیه پستهای افسری کشتی و نهایتا فرماندهی کشتیهای با ظرفیت غیرخالص 1600 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود.
ماده 4- شرایط احراز گواهینامه‌ها: صدور و اعطای گواهینامه‌های افسران ناوبر و ناخدایی براساس شرایط مندرج در این ماده و به شرح زیر صورت خواهد گرفت:
الف- «افسر ناوبر مسوول نگهبانی»
1- داشتن حداقل 18 سال سن.
2- ارایه گواهی پزشکی معتبر مبنی بر سلامتی کامل جسمی و روحی به ویژه سلامتی در بینایی، شنوایی و گویایی از پزشک معتمد و براساس ضوابط مربوطه.
3- گذراندن موفقیت‌آمیز دوره آموزشی رشته ناوبری و فرماندهی در یکی از موسسات آموزشی داخل و یا خارج از کشور به مدت حداقل 30 ماه که منجر به اخذ دانشنامه علوم دریایی گردیده باشد.
4- داشتن حداقل 18 ماه خدمات دریایی متوالی یا متناوب بر روی عرشه کشتیهای بازرگانی با ظرفیت غیرخالص 200 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود که حداقل 6 ماه از این خدمات به صورت نگهبانی در پل فرماندهی زیر نظر افسر ناوبر مسوول و گواهینامه‌دار انجام گرفته باشد.
5- گذراندن دوره‌های تخصصی مشروحه زیر و ارایه گواهینامه‌های مربوطه:
1- 5- مبارزه با حریق در دریا.             (FIRE- FIGHTING COURSE)
2-5- بقا در دریا و قایق نجات.         (SEA SURVIVAL + LIFEBOAT)
3-5- کمکهای اولیه دریایی.                                (FIRST AID AT SEA)
4-5- کار با دستگاه رادار و آپا.         (RADAR OBSERVER + (ARPA)
5-5- دستگاههای کمک ناوبری الکترونیکی.                 (E.N.AIDS)
6-5- اپراتوری رادیو تلفنی محدود.                             (R.C.C.R.T)
7-5- ملوانی.                                                              (E.D.H)
8-5- علایم مخابراتی (مورس).                                    (SIGNAL)
6- موفقیت در آزمایشات کتبی و شفاهی مربوط (براساس موارد مطروحه در ضمایم پیوست این آیین‌نامه).
تبصره- داوطلبانی که دارای مدارک و شرایط زیر باشند، واجد شرایط احراز گواهینامه نیز خواهند بود:
1- داشتن مدرک دیپلم متوسطه.
2- داشتن حداقل مدت 48 ماه خدمات دریایی متوالی یا متناوب در قسمت عرشه و پل فرماندهی کشتیهای بازرگانی با ظرفیت غیر خالص 200 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود که حداقل 12 ماه این خدمات به صورت نگهبانی در پل فرماندهی و زیر نظر افسر ناوبر مسوول و گواهینامه‌دار صورت گرفته باشد.
3- گذراندن یک دوره ناوبری کشتیهای تجارتی مورد تایید سازمان به مدت حداقل یک ترم تحصیلی پس از انجام حداقل 24 ماه خدمات دریایی مورد نظر در بند 2 فوق.
4- داشتن شرایط مندرج در بندهای یک، دو، پنج و شش الف این ماده.
ب- «افسر ارشد ناوبر»
1- داشتن گواهینامه شایستگی دریانوردی افسر ناوبر مسوول نگهبانی کشتیهای بازرگانی با ظرفیت غیر خالص 200 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود یا گواهینامه‌های مشابه صادره براساس عرف بین‌المللی که مورد تایید واحد آموزش سازمان قرار گیرد.
2- ارایه گواهی پزشکی معتبر مبنی بر سلامتی کامل جسمی و روحی به ویژه سلامتی در بینایی و شنوایی و گویایی از پزشک معتمد براساس ضوابط مربوطه.
3- داشتن تجارب و خدمات دریایی بر روی کشتیهای بازرگانی با ظرفیت غیرخالص 1600 تن یا بیشتر در مسافات نامحدد در یکی از موارد زیر:
1-3- مدت 18 ماه با سمت افسر ناوبر مسوول نگهبانی.
2-3- مدت 12 ماه با سمت افسر ناوبر مسوول نگهبانی و گذراندن موفقیت‌آمیز یک دوره آموزشی ناوبری در سطح افسر ارشد ناوبر مورد تایید سازمان معادل 6 ماه خدمات دریایی افسری.
4- گذراندن دوره‌های زیر و ارایه گواهینامه‌های مربوطه:
1-4- آموزش پزشکی فرماندهی کشتی.             (SHIP CARTAINS MED.TRA)
2-4- سیمولاتور رادار و آرپا.                            (RADAR SIMULATOR & ARPA)
3-4- مبارزه با حریق دوره پیشرفته.                            (ADV. FIRE FIGHTING)
4-4- علایم مخابراتی (مورس).                                                   
(SIGNAL)
5- موفقیت در آزمایشات کتبی و شفاهی مربوطه براساس مواد مطروحه در ضمایم پیوست این آیین‌نامه.
ج- «ناخدایی» (فرماندهی)
1- داشتن گواهینامه شایستگی دریانوردی «افسر ارشد ناوبر» کشتیهای بازرگانی با ظرفیت غیر خالص 1600 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود یا گواهینامه‌های مشابه صادره بر اساس عرف بین‌المللی.
2- ارایه گواهی پزشکی معتبر مبنی بر سلامتی کامل جسمی و روحی به ویژخ سلامتی در بینایی و شنوایی و گویایی از پزشک معتمد براساس ضوابط مربوطه.
3- داشتن تجارب و خدمات دریایی بر روی کشتیهای بازرگانی با ظرفیت غیرخالص 1600 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود در یکی از موارد زیر:
1-3- مجموعا مدت 42 ماه به عنوان افسر ناوبر که حداقل 24 ماه از این خدمات با داشتن گواهینامه «افسر ارشد ناوبر» صورت گرفته باشد.
2-3- مجموعا مدت 36 ماه به عنوان افسر ناوبر که حداقل 12 ماه از خدمات با سمت افسر ارشد ناوبری انجام گرفته باشد.
3-3- مجموعا مدت 36 ماه به عنوان «افسر ناوبر» که حداقل 24 ماه از این خدمات با داشتن گواهینامه «افسر ارشد ناوبری» و گذراندن موفقیت آمیز یک دوره آموزشی ناوبری در سطح ناخدایی و یا افسر ارشد ناوبری مورد تایید سازمان معادل 6 ماه خدمات دریایی افسری در رده مربوطه.
4- ارایه گواهینامه‌های معتبر زیر:
1-4- آموزش پزشکی فرماندهی کشتی.      (SHIP CAPTAINS MED. TRA.)
2-4- سیمولاتور رادار و آرپا.                       (RADAR SIMULATOR & ARPA)
3-4- مبارزه با حریف دوره پیشرفته.                     (ADV. FORE FOGHTING)
5- موفقیت در آزمایشات کتبی و شفاهی مربوطه براساس مواد مطروحه در ضمایم پیوست این آیین‌نامه.
ماده 5- دوره‌های تخصصی و تکمیلی : نحوه اجرای دوره‌های تخصصی موضوع این مقررات به شرح زیر است:
1- دوره مبارزه با حریق در دریا (FIRE FIGHTING)
مدت این دوره حداقل یک هفته است. گواهینامه‌ای که اعطا خواهد شد به عنوان گواهی شرکت در دوره خواهد بود. مدت اعتبار این گواهی نامحدود است.
2- بقا در دریا (SEA SURVIVAL)
مدت این دوره حداقل یک هفته است. گواهینامه‌ای که صادر و اعطا خواهد شد به عنوان گواهی شرکت در دوره خواهد بود. مدت اعتبار این گواهی نامحدود است.
3- کمکهای اولیه در دریا (FIRST AID AT SEA)
این دوره می‌بایست در یک مرکز آموزش مورد تایید سازمان اجرا شده باشد. گواهینامه مربوطه پس از انجام آزمون لازم اعطا خواهد شد. مدت اعتبار این گواهینامه از تاریخ گذراندن امتحان به مدت 5 سال خواهد بود.
4- کار با دستگاه رادار (RADAR OBSERVER)
این دوره می‌بایست در یک مرکز آموزش مورد تایید سازمان اجرا شده باشد. گواهینامه مربوطه پس از انجام آزمونهای عملی لازم اعطا خواهد شد.
این گواهی زمانی معتبر است که دارنده آن را پس از انجام مدت 12 ماه خدمات دریایی به دست آورده باشد. مدت اعتبار این گواهی نامحدود است.
5- دستگاههای کمک ناوبری الکترونیکی (ELEC.NAVIGATIONAL AIDS)
این دوره می‌بایست در یک مرکز آموزش مورد تایید سازمان اجرا شده باشد. گواهینامه مربوطه پس از انجام آزمونهای عملی لازم اعطا خواهد شد.
این گواهی زمانی معتبر است که دارنده آن را پس از انجام مدت 12 ماه خدمات دریایی به دست آورده باشد. مدت اعتبار این گواهی نامحدود میباشد.
6- اپراتوری رادیو تلفنی محدود (RESTRICTED CERT. OF COMP. IN R.T.)
این گواهی به وسیله وزارت پست و تلگراف و تلفن صادر خواهد شد و دروس و دوره آن به وسیله وزارت مذکور تعیین و اعلام خواهد گردید. اعتبار آن دایمی خواهد بود.
7- ملوانی (E.D.H)
گواهی قابلیت در مسایل ملوانی به وسیله مراکز آموزشی دریایی مورد تایید سازمان صادر خواهد شد و اعتبار آن دایمی می‌باشد.
8- آموزش پزشکی فرماندهی کشتی (SHIP CAPTAINS MEDI. TRAINING)
این دوره می‌بایست در یک مرکز آموزش شناخته شده و مورد تایید سازمان برگزار شده باشد. مدت اعتبار آن 5 سال بوده و لازمه ورود این دوره داشتن گواهینامه معتبر کمکهای اولیه در دریا می‌باشد. گواهینامه لازم پس از گذراندن آزمون صادر می‌گردد.
9- دوره سیمولاتور رادار (RADAR SIMULATER)
این دوره میبایست در یک مرکز آموزش شناخته شده و مورد تایید سازمان صورت گرفته باشد. مدت این دوره میتواند حداقل یک هفته باشد. اعتبار گواهینامه شرکت در دوره نامحدود می‌باشد.
ماده 6- خدمات دریایی مفید (خالص)
خدمات دریایی انجام شده برروی واحدهای شناور مورد نظر این آیین‌نامه در صورتی که مطابق با شرایط زیر باشد به عنوان خدمات دریایی مفید (خالص) و قابل احتساب برای ناوبری مورد بررسی قرار خواهد گرفت:
1- خدمات در قسمت عرشه کشتیهای بازرگانی صورت گرفته باشد.
2- در مواردی که نیاز به انجام نگهبانی دریایی می‌باشد، ارایه تاییدیه انجام عمل نگهبانی مجموعا 8 ساعت در مدت 24 ساعت الزامی است.
3- خدمات مورد نظر این مقررات باید بر روی کشتیهای بازرگانی با ظرفیت غیرخالص 200 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود صورت گرفته باشد.
4- خدمات افسران ناوبر کشتیهای تجارتی بر روی واحدهای شناور نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران پس از تایید هیات ممتحن سازمان 1/2 آن و حداکثر تا 6 ماه برای اولین گواهینامه قابل احتساب خواهد بود.
5- خدمات افسران ناوبر ایرانی بر روی واحدهای شناور بازرگانی کشورهای بیگانه، پس از تایید نمایندگی جمهوری اسلامی ایران و تایید هیات ممتحن سازمان قابل بررسی و احتساب خواهد بود.
6- خدمات انجام شده بر روی واحدهای شناور خدماتی و یا تحقیقاتی در مسیرهای مسافات نامحدود، با تایید هیات ممتحن سازمان قابل بررسی و احتساب خواهد بود ولی در هر صورت برای صدور گواهینامه شایستگی دریانوردی «افسر ناوبر مسوول نگهبانی» انجام 12 ماه خدمات دریایی بر روی کشتیهای بازرگانی که 6 ماه آن به صورت نگهبانی در پل فرماندهی باشد الزامی است.
7- خدمات دریایی افسران نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران بر روی ناوهای
نیروی دریایی جهت صدور گواهینامه شایستگی در صورت تایید به وسیله هیات ممتحن سازمان 1/2 آن و حداکثر تا 6 ماه برای اولین گواهینامه قابل احتساب خواهد بود.
صدور گواهینامه‌های خدمات دریایی به افسران نیروی دریایی طبق ضوابط مربوطه خواهد بود.
ماده 7- اتباع بیگانه: گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی افسران ناوبر فقط جهت پرسنل تبعه کشور جمهوری اسلامی ایران و بر طبق مفاد این آیین‌نامه صادر و اعطا خواهد شد. متقاضیان تبعه کشورهای بیگانه در صورتی که از دانشکده‌ها و موسسات آموزشی دریایی کشور جمهوری اسلامی ایران فارغ‌التحصیل شده باشند و از طرف مقامات ذیربط کشور در رابطه با اشتغال اتباع بیگانه مورد تایید قرار بگیرند با رعایت کلیه مفاد این آیین‌نامه، گواهینامه شایستگی صادر و اعطا خواهد شد.
ماده 8- گواهینامه‌های معادل: الف- دارندگان گواهینامه‌های شایستگی ناوبری ناوگان بازرگانی صادره از مراجع کشورهای بیگانه، میتوانند گواهینامه‌های خود را همراه با مدارک مورد لزوم جهت ارزیابی به سازمان ارایه نمایند.
سازمان پس از بررسی در صورت تایید گواهینامه معادل آن را صادر و اعطا خواهد نمود.
ب- کسانی که دوره‌های آموزشی عالی علوم دریانوردی را در خارج از کشور طی نموده و در آزمون مربوطه به گواهینامه‌های شایستگی نیز موفق شده باشند ولی به عللی از طرف آن کشور، گواهینامه شایستگی جهت آنان صادر نشده باشد، میتوانند مدارک مورد لزوم خود را جهت ارزیابی به سازمان ارایه نمایند. سازمان پس از بررسی در صورت تایید، گواهینامه معادل آن را صادر و اعطا خواهد نمود.
ج- کسانی که دوره‌های آموزشی علوم ناوبری را در خارج از کشور گذرانیده ولی به هر علتی در آزمون مربوط به گواهینامه‌های شایستگی در آن کشور موفق نشده باشند میتوانند مدارک مورد لزوم را جهت ارزیابی به سازمان ارایه نمایند. سازمان پس از بررسی و در صورت تایید، مجوز ورود به جلسات آزمون را صادر خواهد نمود. در صورت موفقیت در امتحانات مقرر گواهینامه مربوطه را صادر و اعطا خواهد نمود.
ماده 9- در صورتی که قوانین و مقررات مورد عمل یک کشور بیگانه جهت صدور گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی مشابه مقررات مندرج در این آیین‌نامه بوده و یا در حد مقررات موجود در کنوانسیون بین‌المللی استانداردهای آموزشی و گواهینامه‌های (S.T.C.W) مصوب سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) مورخ 1978 باشد، سازمان می‌تواند گواهینامه‌های صادره از آن کشور را مورد بررسی و ارزیابی قرار داده و گواهینامه معادل با درجه مربوط را صادر نماید.
ماده 10- آزمایشات: نحوه آزمون گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی افسران ناوبر به شرح زیر خواهد بود:
1- آزمون در محل، تاریخ و شرایطی که سازمان تعیین میکند به وسیله هیات ممتحن خود و بر طبق دستورالعمل اجرایی مربوطه برگزار خواهد شد.
2- هیات ممتحن از افراد متخصص سازمان خواهند بود که به وسیله بالاترین مقام سازمان تعیین خواهند شد. استفاده از تخصصهای افراد آزاد خارج از سازمان جهت همکاری با هیات ممتحن از اختیارات سازمان خواهد بود.
3- در صورت صلاحدید، سازمان میتواند متقاضیان آزمون را به سایر مراجع صلاحیتدار و مورد تایید صدور گواهینامه‌های شایستگی در خارج از کشور معرفی نماید.
ماده 11- گواهی پزشکی: به منظور صدور، تجدید و یا تمدید گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی افسران ناوبر، ارایه گواهی پزشکی معتبر مبنی بر سلامتی کامل جسمی و روحی به ویژه سلامتی در بینایی و شنوایی و گویایی از پزشک معتمد سازمان الزامی می‌باشد. مدت اعتبار این گونه گواهی از تاریخ صدور به مدت 3 سال خواهد بود. در مواقع بروز حوادث و سوانح ناگهانی به دارندگان این قبلی گواهی، تجدید آن  برای اشتغال مجدد از ضروریات خواهد بود.
ماده 12- مدت اعتبار گواهینامه‌های شایستگی: مدت اعتبار گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی ناوبری از تاریخ صدور به مدت 5 سال خواهد بود. تمدید اعتبار این نوع گواهینامه‌ها، پس از حصول شرایط زیر امکان‌پذیر خواهد بود:
1- ارایه گواهی پزشکی معتبر مبنی بر سلامتی کامل.
2- اثبات تداوم صلاحیت حرفه‌ای به یکی از طرق زیر:
1-2- انجام حداقل 12 ماه خدمات دریایی متوالی یا متناوب و به عنوان افسر ناوبر بر روی کشتیهای بازرگانی در ظرفیت مربوطه در طول پنج سال مدت اعتبار بر طبق مفاد این آیین‌نامه‌ها.
2-2- گذراندن موفقیت‌آمیز آزمون دوره یا دوره‌های آموزشی مرتبط مورد تایید سازمان هم سطح با درجه گواهینامه‌ها.
3-2- گذراندن موفقیت‌آمیز آزمون ویژه برگزاری از سوی سازمان یا
4-2- انجام حداقل 3 ماه خدمات دریایی متوالی افسری بر روی کشتیهای بازرگانی در ظرفیت مربوطه و با سمت حداقل یک درجه پایین‌تر از درجه گواهینامه متعلقه.
تبصره- در صورتی که داوطلب قادر به ارایه یکی از شروط مندرج در بند 2 ماده فوق نباشد، گواهینامه شایستگی دریانوردی مربوطه برای یک درجه کمتر از درجه مندرج در آن اعتبار همیشگی خواهد داشت.
ماده 13- مشخصات گواهینامه: گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی ناوبری درجات مختلف به دو زبان فارسی و انگلیسی و با مشخصات زیر تهیه و پس از تایید مسوولین ذیربط و با امضا بالاترین مقام سازمان صادر و به مهر سازمان ممهور خواهد شد:
1- مشخصات و تصویر دارنده گواهینامه.
2- تاریخ، محل صدور و تاریخ انقضا گواهینامه.
3- درجه گواهینامه.
4- ظرفیت غیر خالص و نوع سفر دریایی از نظر مسافت.
5- امضا مقام مسوول و مهر سازمان.
6- امضا داوطلب.
7- امضاهای مقامات دیگر در صورت نیاز.
8- سایر تاییدیه‌های مورد لزوم.
ماده 14- هرگونه جعل یا سو استفاده در این گواهینامه‌ها، ضمن ضبط و باطل نمودن آنها توسط سازمان، از طریق مراجع قضایی نیز قابل تعقیب خواهد بود.
ماده 15- مسوولیت اجرایی امور مربوط به گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی ناوبری با واحد آموزش سازمان خواهد بود.
ماده 16- گواهینامه شایستگی دریانوردی در دو نسخه تهیه و صادر خواهد شد اصل گواهینامه به متقاضی اعطا و نسخه دیگر آن جهت ضبط در پرونده مربوطه محفوظ خواهد ماند. صدور المثنی به علت فقدان، پس از بررسی و استعلام، شش ماه پس از تاریخ درخواست امکان‌پذیر خواهد بود.
ماده 17- مدارک مورد نیاز: مدارک مورد نیاز جهت صدور و اعطای گواهینامه‌های شایستگی دریانوردی افسران ناوبری به شرح زیر خواهد بود:
1- اصل و فتوکپی دانشنامه پایان تحصیلات علوم دریایی (ناوبری)
2- اصل و فتوکپی مواد درسی دوره‌های تحصیلی رشته ناوبری.
3- اصل و فتوکپی گواهینامه شایستگی دریانوردی قبلی (برحسب مورد)
4- اصل و فتوکپی گواهینامه‌های تخصصی مورد نیاز مندرج در این مقررات.
5- اصل و فتوکپی جداول ثبت و تایید شده خدمات دریایی.
6- ارایه اصل و فتوکپی هر نوع گواهینامه تخصصی دیگر.
7- گواهی قبولی در آزمون کتبی، شفاهی و مورس.
8- گواهی معتبر پزشکی.
9- رسید بانکی مبنی بر پرداخت هزینه متعلقه.
10- دو سری کامل فتوکپی شناسنامه.
11- سه قطعه عکس 4× 6 همانند پشت‌نویسی و تایید شده.
ماده 18- از تاریخ تصویب این آیین‌نامه، آیین‌نامه اجرایی مصوب جلسه شماره 46 مورخ 7/9/61 شورای عالی سازمان در رابطه با گواهینامه‌های افسران ناوبر از درجه اعتبار ساقط خواهد بود.
این آیین‌نامه در 18 ماده، دو تبصره و دو ضمیمه تهیه و تدوین گردیده است.
ضمیمه شماره1- «حداقل دانش و اطلاعات مورد نیاز مربوط به گواهینامه‌های افسران ناوبر مسوول نگهبانی در کشتیهای بازرگانی با ظرفیت غیرخالص 200 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود»
داشتن دانش و اطلاعات کافی و لازم در موارد زیر:
الف- ناوبری نجومی
توانایی استفاده از وضعیتهای اجرام سماوی به منظور به دست آوردن محل و موقعیت کشتی و پیدا کردن اختلافات قطب‌نما.
ب- ناوبری ساحلی
1- توانایی به دست آوردن محل و موقعیت کشتی با استفاده و به کارگیری عوامل زیر است:
1-1- علایم ثابت مستقر در خشکی.
2-1- علایم کمک ناوبری از قبیل: فانوسهای دریایی، بیکن و بویه‌ها و چراغهای دریایی و کلیه اجسام و علایم مشابه.
3-1- دریانوردی تخمینی با در نظر گرفتن جریانهای: باد، جزر و مد، جریانهای کشنده‌ی سرعت به وجود آمده به وسیله دور زدن و چرخشهای پروانه در فاصله‌های یک دقیقه و سرعت سنجهای دستی و غیره.
2- توانایی به کارگیری و استفاده از هر نوع نقشه دریایی، کتابها و انتشارات و اعلامیه‌های مربوط به دریانوردی و دریاییان، کتابهای مربوط به اطلاعات در مورد مسیرهای کشتیرانی در دریاها، جداول جزر و مد، اعلامیه‌های دریایی و اخطارهای رادیویی دریایی.
ج- ناوبری به وسیله دستگاه رادار
آگاهی و اطلاع از اصول کار دستگاه رادار، توانایی در استفاده و به کارگیری این دستگاه تجزیه و تحلیل اطلاعات کسب شده به وسیله آن به ویژه در موارد زیر:
1- عوامل موثر در عملکرد و دقت عمل.
2- تنظیم و نگهداری تصاویر.
3- کشف و شناخت اطلاعات نادرست، شناخت اکوهای غیرواقعی، اکوهای برگشتی و غیره.
4- شعاع عمل و سمت‌گیری و نقطه‌گیری.
5- شناسایی اکوهای بحرانی.
6- مسیر و سرعت سایر کشتیها.
7- زمان و فاصله نزدیکترین کشتی در حال عبور از سینه کشتی یا از روبرو و یا سبقت گیرنده.
8- شناخت تغییرات مسیر و سرعت سایر کشتیها.
9- اثرات تغییرات در مسیر یا سرعت یا هر دو مورد برای کشتی خودی.
10- کاربرد مقررات بین‌المللی جلوگیری از تصادم در دریا.
د- نگهبانی در دریا
1- داشتن اطلاعات و دانش کافی در رابطه با محتوی، کاربرد و هدف مقررات بین‌المللی جلوگیری از تصادم در دریاچه به ویژه ضمایم مربوط به ایمنی در ناوبری.
هـ - استفاده از دستگاههای کمک ناوبری الکترونیکی در رابطه با تعیین مختصات و موقعیت کشتی و عملیات دریانوردی
توانایی در تعیین نقطه و موقعیت کشتی با استفاده از دستگاههای کمک ناوبری الکترونیکی از قبیل لوران- کنسول- دکا- نقطه‌یاب رادیویی (دی – اف) و احیانا ماهواره‌ای و امگا در سطح اطلاعات مورد درخواست دستگاه اجرایی امتحان کننده (سازمان بنادر )
و- عمق‌یاب الکترونیکی
توانایی در به کارگیری عمق‌یاب الکترونیکی و استفاده از اطلاعات به دست آمده از آن دستگاه.
ز- هواشناسی
داشتن اطلاعات کافی از وسایل و تجهیزات و دستگاههای مربوط به هواشناسی تعبیه و نصب شده و قابل استفاده بر روی کشتیها و طرز عمل و کاربرد آنها.
آگاهی از خصوصیات سیستمهای مختلف جوی.
روشهای ارایه گزارشات و ثبت پدیده‌های جوی.
توانایی استفاده از اطلاعات هواشناسی کسب شده.
ج- قطب نماهای مغناطیسی و الکتریکی (جایرو)
داشتن دانش و اطلاعات لازم در مورد اصول قطب نماهای مغناطیسی و الکتریکی از جمله اختلافها و تصحیحها.
درک سیستم تحت کنترل قطب نمای الکتریکی مادر و آگاهی کامل از طرز کار و مواظبت و نگهداری از این قطب‌نماها.
ط- ناوبری اتوماتیکی (خودکار)
داشتن اطلاعات کافی از سیستمهای اتوماتیکی ناوبری و طرز عملکرد آنها.
ی- مخابرات و سیگنال
1- توانایی در ارسال و دریافت پیامهای مخابراتی به وسیله چراغ.
2- توانایی در استفاده از کتاب مربوط به مقررات بین‌المللی علایم مخابراتی.
3- آگاهی از مسایل ارتباطات رادیو تلفنی و توانایی استفاده از تلفنهای رادیویی به ویژه در موارد پیامهای فوری، اضطراری، ایمنی و ناوبری.
ک- مقابله با آتش‌سوزی و وسایل و تجهیزات مبارزه با حریق
1- توانایی در سازماندهی تمرینهای مربوط به آتس‌سوزی و اطفا حریق.
2- اطلاعات لازم در مورد رده‌بندی و کلاس بندی و شیمی انواع آتش.
3- اطلاعات و دانش لازم در مورد سیستمهای مختلف موجود در رابطه با اطفا حریق.
4- گذراندن یک دوره تایید شده مبارزه با آتش سوزی.
ل- نجات در دریا
توانایی در سازماندهی تمرینات ترک کشتی و اطلاع کامل از طرز کار قایقهای نجات، قایق بادشو نجات، بویه‌ها و تجهیزات مشابه مربوط به نجات جان افراد در دریا و وسایل موجود و نصب شده در این تجهیزات از قبیل دستگاه قابل حمل مخابراتی رادیو بیکنهای نشان دهنده موقعیت کشتی در مواقع اضطراری (EPIRB)
آشنایی با فنون نجات اشخاص در دریا.
م- دستورالعملهای اضطراری
آگاهی از موارد مندرج در کتاب راهنمای مسایل اضطراری تدوین شده به وسیله سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) و سازمان بین‌المللی کار (ILO)
ن- انجام مانور و هدایت کشتی
داشتن دانش و آگاهی لازم در موارد زیر:
1- دانستن عوامل مختلفی که بر دایره چرخش و فواصل توقف کشتی اثر می‌گذراند از قبیل ظرفیتهای مختلف بارگیری، آبخور، تراز، سرعت و فاصله زیر کیل کشتی.
2- اثرات باد و جریان آب در هدایت کشتی.
3- مانورهای مربوط به نجات آدم در دریا.
4- اثرات کم بودن مقدار آب و کمی عمق آب بر کشتی.
5- راه و روش صحیح و مناسب در مسایل لنگر کردن کشتیها و مهار نمودن واحدهای شناور در شرایط مختلف.
س- تعادل کشتی
1- آگاهی عملی و کاربرد تعادل، جداول تراز و فشار، نمودارها و وسایل محاسبه فشار.
2- توجه به اقدامات اساسی که در شرایط از دست رفتن قسمتی از شناورهای کامل بایستی اعمال گردد.
ع- زبان انگلیسی
دانش لازم در زبان انگلیسی در حدود قادر ساختن افسران ناوبر در استفاده از نقشه‌ها و سایر انتشارات دریایی، فهمیدن اطلاعات هواشناسی و پیامهای مربوط به ایمنی کشتی و عملیات در ارتباط با سایر کشتیها یا ایستگاههای ساحلی.
ف- ساختمان کشتی
آگاهی و اطلاع کلی از اصول ساختمانی قسمتهای یک کشتی و آشنایی و فهمیدن اسامی و اصطلاحات صحیح بخشهای مختلف.
ص- تخلیه و بارگیری و بارچینی
اطلاع و آگاهی از نحوه و سیستمهای تخلیه و بارگیری و بارچینی ایمن کالاهای تجارتی و اثرات این عوامل در ایمنی کشتی.
ق- کمکهای اولیه پزشکی
به کارگیری عمل راهنمایی‌های پزشکی و ارایه خدمات از طریق رادیویی توانایی به کارگیری و استفاده موثر چنین اطلاعات در صورت بروز حوادث یا بیماری که ممکن است روی کشتی اتفاق بیفتد.
ر- تجسس و نجات در دریا
آگاهی کامل از دستورالعمل تجسس و نجات در دریا مربوط به سازمان بین‌المللی دریانوردی (MERSAR)
ش- جلوگیری از آلودگی محیط زیست دریایی
آگاهی در مورد اقدامات پیشگیری و جلوگیری از آلودگی محیط زیست دریایی.
ضمیمه شماره2- «حداقل دانش و اطلاعات مورد نیاز مربوط به گواهینامه‌های ناخدایان و افسران ناوبر ارشد کشتیهای بازرگانی با ظرفیت غیرخالص 1600 تن یا بیشتر در مسافات نامحدود»
داشتن دانش و اطلاعات کافی و لازم در موارد زیر :
الف- ناوبری و تعیین موقعیت کشتی
برنامه سفرهای دریایی و ناوبری در کلیه شرایط از قبیل شرایط مندرج در زیر:
1- روشهای صحیح ردگیری مسیرهای دریایی و اقیانوسی.
2- آبهای محدود.
3- در یخ.
4- در دید محدود.
5- در قسمتهای مربوط به جداسازی ترافیک دریایی.
1-5- رصدگیری اجرام سماوی منجمله استفاده از خورشید، ستارگان، ماه و منظومه‌های شمسی.
2-5- به کارگیری و استفاده از علایم ثابت مستقر در خشکی که علایم کمک ناوبری مانند: فانوسهای دریایی، بیکن و گویه‌ها و چراغهای دریایی مرتبط با نقشه‌های دریایی مناسب، کتابها و انتشارات و اعلامیه‌های مربوط به دریانوردی و دریاییان جهت ارزیابی دقیق نقطه به دست آمده.
3-5- وسایل مدرن الکترونیکی کمک ناوبری ضمن توجه به اصول محدودیتها، ماخذ خطاها، کشف اطلاعات نادرست یا مبهم و روش تصحیح این دستگاهها به منظور دستیابی به نقطه دقیق.
ب- نگهبانی در دریا
1- داشتن اطلاعات و دانش کافی در رابطه با محتوی، کاربرد و هدف و مقررات بین‌المللی جلوگیری از تصادم در دریا به ویژه ضمایم مربوط به ایمنی ناوبری.
2- داشتن اطلاعات کافی در رعایت موارد اساسی در گرفتن نگهبانی در دریا.
ج- ناوبری به وسیله دستگاه رادار
آگاهی و اطلاعات در ارتباط با استفاده از سیمولاتور رادار و در صورت عدم وجود سیمولاتور استفاده از صحه مانور.
داشتن آگاهی و اطلاع از اصول کار رادار و توانایی در استفاده و به کارگیری این دستگاه.
تجزیه و تحلیل اطلاعات کسب شده به وسیله آن به ویژه در موارد زیر:
1- عوامل موثر در عملکرد و دقت عمل.
2- تنظیم و نگهداری تصاویر.
3- کشف و شناخت اطلاعات نادرست، شناخت اکوهای غیر واقعی، اکوهای برگشتی و غیره.
4- شعاع عمل و سمت‌گیری و نقطه‌گیری.
5- شناخت اکوهای بحرانی.
6- مسیر و سرعت سایر کشتیها.
7- زمان و فاصله نزدیکترین کشتی در حال عبور از سینه کشتی یا از روبرو و یا سبقت گیرنده.
8- شناخت تغییرات مسیر و سرعت سایر کشتیها.
9- اثرات تغییرات در مسیر یا سرعت یا هر دو مورد برای کشتی خودی.
10- کاربرد مقررات بین‌المللی جلوگیری از تصادم در دریا.
د- قطب نماهای مغناطیسی و الکتریکی(جایرو)
توانایی تعیین و تصحیح خطاهای قطب نماهای مغناطیسی و جایرو و اطلاع دقیق و کامل از وسایل تصحیح کننده خطاها.
هـ - هواشناسی و اقیانوس شناسی
1- توانایی در فهم و تفسیر نقشه‌های سینوپتیک و پیش‌بینی جو منطقه ضمن توجه به وضعیت جو محل.
2- آگاهی از خصوصیات و مشخصات سیستمهای مختلف جوی منجمله آگاهی از طوفانهای چرخشی مناطق حاره و نحوه احتراز از مراکز طوفانها و قطاعهای خطرناک.
3- آگاهی از سیستمهای جریان آب اقیانوسها.
4- توانایی در به کارگیری و استفاده از کلیه انتشارات مربوط به دریانوردی منجمله کشنده‌ها، جریانها استفاده از انتشارات به زبان انگلیسی در این زمینه.
5- انجام مانور و هدایت کشتی
و- انجام مانور و هدایت کشتی
داشتن دانش و آگاهی لازم در مورد هدایت و مانور کشتی در کلیه وضعیتها منجمله موارد زیر:
1- نحوه مانور در هنگام نزدیک شدن به کشتی راهنمابر یا ایستگاه راهنمایی ضمن توجه به عوامل: وضع جوی، کشنده‌ها، دایره چرخش فواصل و زمان توقف کشتی.
2- هدایت کشتی در رودخانه‌ها و خورها، آبراها و غیره. ضمن توجه به اثرات جریان آبها با دو محدودیت آبهای موجود در ارتباط با مانورهای سکان‌کشتی.
3- طرز صحیح مانور در آبهای کم عمق با توجه به کاهش فاصله در زیر کیل کشتی به علت اثرات کاهش آب، خمش و پیچش.
4- تاثیرات حاصل از عبور دو کشتی در نزدیک هم- ناوبری از نزدیکی سواحل (اثرات ناوبری در کانالها)
5- پهلو دادن و جدا کردن کشتی از اسکله تحت وضعیتها و شرایط مختلف باد، کشنده‌ها و جریانهای آب، استفاده از یدک‌کش و استفاده نکردن از یدک‌کش.
6- آگاهی در انتخاب لنگرگاه مناسب، لنگراندازی با یک یا دو لنگر در لنگرگاههای محدود و عوامل موثر در تعیین طول زنجیر لنگر مورد استفاده.
7- نحوه صحیح کشیدن لنگرها، نحوه کشیدن دو لنگر درگیر شده با هم.
8- نحوه استفاده ورود به حوضچه‌های خشک تعمیراتی در حالتهای عادی و در مواقع صدمه دیدن کشتی.
9- هدایت و اداره کشتی در وضعیت بد جوی از جمله کمک به یک کشتی و یا هواپیما در شرایط اضطراری- عملیات یدک کشتی- روشهای مختلف هدایت کشتی خارج از کنترل مسیر دریایی، نحوه صحیح کم کردن انحراف مسیر کشتی- استفاده صحیح از ماده نفتی.
10- آگاهی و احتیاط های لازم در ارتباط با مانورهای به آب‌اندازی قایقهای نجات و وسایل دیگر نجات در وضعیتهای عادی و بد جوی.
11- روشهای تحویل گرفتن نجات یافتگان از قایق نجات و یا سایر وسایل نجات موجود بر روی کشتی.
12- توانایی در تعیین نحوه مانور و خصوصیات انواع کشتیها و توجه ویژه به فاصله و زمان توقف و دایره چرخش کشتی در آبخورها و سرعتهای مختلف.
13- آگاهی از نحوه ناوبری با سرعتهایی که به منظور جلوگیری از خسارات ناشی از ایجاد امواج سینه و پاشنه کشتی خودی.
14- نحوه انجام اقدامات عملی صحیح در هنگام ناوبری در یخ یاد در شرایط انباشته شدن یخ بر روی کشتی خودی.
15- اطلاع صحیح از نحوه استفاده از مناطق جداسازی ترافیک دریایی و نحوه مانور در آبها.
ز- تعادل کشتی، ساختمان و کنترل خسارات و صدمات کشتی
1- دانستن اصول اساسی ساختمان کشتی، تئوری و عوامل موثر در تراز و تعادل و اقدامات لازم جهت نگهداری تراز و تعادل ایمن.
2- آگاهی از اثراتی که در تراز و تعادل کشتی در هنگام بروز خسارات و در نتیجه آب گرفتگی یک بخش ساختمانی به وجود آمده و اقدامات لازم که در این موقع بایستی در نظر گرفته شود.
3- دانش و آگاهی از مسایل تعادل، جداول فشار و تراز، نمودارها و وسایل محاسبه فشار منجمله آگاهی از کلیه کالا‌های بارگیری شده روی کشتی و ایجاد توازن به منظور نگهداری فشارهای بدنه در محدوده قابل قبول.
4- آگاهی کلی از قسمتهای اصلی ساختمان کشتی و اصطلاحات و اسامی قسمتهای مختلف آن.
5- اطلاع و آگاهی از توصیه‌های سازمان بین‌المللی دریانوردی IMO در ارتباط با تعادل کشتی.
ح- دستگاه محرکه و ماشین‌آلات کشتی
1- آگاهی از اصول به کارگیری عملی دستگاههای محرکه کشتی.
2- اطلاع از تجهیزات کمکی موتورخانه.
3- آگاهی کلی از واژه‌های مهندسی دریایی.
ط- تخلیه و بارگیری و بارچینی
1- دانش صحیح بارچینی و مهار ایمن کالاها بر روی عرشه کشتی- اطلاع از کلیه وسایل تخلیه و بارگیری.
2- عملیات تخلیه و بارگیری- تخلیه و بارگیری نگله‌های سنگین.
3- مقررات و توصیه‌های بین‌المللی در ارتباط با حمل کالاها به ویژه مقررات بین‌المللی دریانوردی کالاهای خطرناک.
4- حمل و نقل کالاهای خطرناک ضمن توجه به کلیه جواب احتیاط در تمام مدت تخلیه و بارگیری مراقبت و مواظبت از کالاهای خطرناک در طول سفر دریایی.
5- آگاهی عملی از محتوی و کاربرد دستورالعملهای ایمن جاری نفتکش‌ها.
6- آگاهی عملی از تجهیزات مورد استفاده کالاها از قبیل لوله‌ها و پمپ‌ها.
7- واژه‌ها و تعاریف مورد استفاده در تشریح خواص کالاهای نفتی مانند نفت خام، نفت نیمه سبک و غیره.
8- مقررات مربوط به آلودگیهای آبها- توازن- شش مخازن و عملیات گاز زدایی.
9- دستورالعمل بارگیری در طبقات فوقانی کشتی.
ع- مقابله با آتش سوزی و وسایل و تجهیزات مبارزه با حریق
1- توانایی در سازماندهی تمرینهای مربوط به آتش سوزی و اطفا حریق.
2- اطلاعات لازم در مورد رده‌بندی و کلاس‌بندی شیمی انواع آتش.
3- اطلاعات و دانش لازم در مورد سیستمهای مختلف موجود در رابطه با اطفا حریق.
4- گذراندن یک دوره تایید شده مبارزه با آتش سوزی.
5- آگاهی از مقررات مربوط به وسایل و ابزار مبارزه با حریق.
ک- دستورالعمل موقعیتهای اضطراری
1- احتیاط های مورد لزوم در موقع به ساحل کشیدن کشتی جهت تعمیرات و هر گونه اقدام دیگر.
2- اقداماتی که می‌بایست پس از تصادم در نظر گرفته شود.
3- طرز شناور کردن یک کشتی به گل خورده با کمک و یا بدون کمک عوامل خارجی.
4- اقداماتی که می‌بایست بعد از به گل نشستن کشتی در نظر گرفته شود.
5- نشت‌گیری موقت.
6- اقدامات حفاظتی و ایمنی جهت مسافران و خدمه کشتی در مواقع اضطراری.
7- اعمالی در محدود کردن خسارت و نجات کشتی پس از وقوع غریق یا انفجار.
8- ترک کشتی در مواقع اضطراری.
9- استفاده از سکان در مواقع اضطراری، طرز نصب و به کارگیری سکان کمک، وسایل مورد لزوم نصب این سکان.
10- نجات اشخاص از کشتی در وضعیت اضطراری و نجات غریق.
11- دستورالعمل مربوط به مساله آدم به دریا و اقدامات پس از آن.
ل- مراقبت‌های پزشکی
آگاهی کامل از به کارگیری و استفاده از محتوای انتشارات زیر:
1- دستورالعمل و راهنمای بین‌المللی پزشکی برای کشتیها و یا هر نوع نشریه مشابه داخلی.
2- بخش مربوط به مسایل پزشکی کتاب مقررات بین‌المللی علایم و مخابرات.
3- دستورالعمل کمکهای اولیه پزشکی مربوط به حوادث ناشی از استفاده کالاهای خطرناک.
م- حقوق و قوانین دریانوردی
1- آگاهی و اطلاع از قوانین بین‌المللی دریانوردی منعکس شده در مقاوله‌نامه‌ها و کنوانسیونهای بین‌المللی به ویژه مسوولیتهای فرمانده در رابطه با مسایل ایمنی و حفاظت محیط زیست دریایی و آگاهی و توجه خاص نسبت به موارد مشروحه زیر:
1-1- گواهی‌نامه‌ها و سایر اسناد لازم که می‌بایستی بر روی کشتی و در ارتباط با اجرای مفاد کنوانسیونهای بین‌المللی وجود داشته باشد، چگونگی صدور آنها، مهلت اعتبار قانونی آنها.
2-1- مسوولیتها تحت الزامات مفاد کنوانسیون بین‌المللی خط شاهین بارگیری.
3-1- مسوولیتها تحت الزامات مفاد کنوانسیون بین‌المللی جلوگیری از آلودگی آبها به وسیله کشتیها.
4-1- مسوولیتها تحت الزامات مفاد کنوانسیون بین‌المللی ایمنی جان اشخاص در دریا.
5-1- اظهارنامه‌های دریایی در رابطه با بهداشت و سلامتی، الزامات مفاد کنوانسیون بین‌المللی بهداشت.
6-1- مسوولیتهای موجود تحت الزامات سایر کنوانسیونها، مقررات بین‌المللی در رابطه با ایمنی کشتیها، مسافر، خدمه و کالاهای آنها.
2- آگاهی از قوانین و مقررات دریایی و نحوه قانونگذاری دریای ملی و ارتباط آنها با کاربرد و اجرای مقاوله‌نامه‌ها و کنوانسیونهای بین‌المللی.
ن- مدیریت پرسنلی و مسوولیهای آموزشی
دانش و آگاهی از نحوه مدیریت پرسنلی، سازماندهی و آموزش بر روی کشتی.
س- مخابرات و ارتباطات
1- توانایی در ارسال و دریافت پیامهای رادیوی و به وسیله مورس چراغ و نحوه استفاده از مقررات بین‌المللی علایم مخابراتی.
2- آگاهی از نحوه استفاده مخابراتی رادیو تلفنی و توانایی استفاده از دستگاههای رادیو تلفنی به ویژه در مواقع: اضطراری، خطر، فوریتها، ایمنی و پیامهای دریانوردی.
3- آگاهی از روشهای علایم خطر اضطراری رادیو تلگراف براساس مقررات رادیویی (R.R)
ع- نجات در دریا
آگاهی کامل از مقررات مربوط به تجهیزات وسایل نجات (کنوانسیون بین‌المللی ایمنی جان اشخاص در دریا) سازماندهی تمرینهای ترک کشتی در مواقع سوانح، قایقهای نجات و سایر شناورهای نجات.
ف- تجسس و نجات
آگاهی کامل از مقررات و دستورالعمل مربوط به تجسس و نجات در کشتیهای بازرگانی سازمان بین‌المللی دریانوردی (MERSAR)
ص- روشهای نشان دهنده مهارتهای حرفه‌ای
1- دریانوردی : توانایی در استفاده از سکستانت، آیینه سمت گیری، دستگاه سمت گیری جانبی، توانایی در تعیین موقعیت و نقطه کشتی، تعیین مسیر وسعت کشتی.
2- مقررات بین‌المللی جلوگیری از تصادم در دریا:
1-2- استفاده عملی از ماکت کوچک نشان دهنده علایم با چراغهای مناسب، استفاده از سیمولاتور چراغهای راه.
2-2- صفحه مانور یا سیمولاتور رادار.
3- رادار:
1-3- سیمولاتور رادار یا
2-3- صفحه مانور.
4- مبارزه با حریق: گذراندن یک دوره تایید شده مبارزه با آتش سوزی.
5- مخابرات: آزمایش به طور سمعی و بصری مخابرات.
6- نجات: به آب انداختن و بالا کشیدن قایق نجات و استفاده از سایر وسایل و تجهیزات نجات از جمله طرز استفاده از حلقه نجات.