تجمع زیستی جیوه در بافت های مختلف ماهی حلوا سفید در خوریات ماهشهر

داریوش شهرزاد حسینی  ۱۳۹۳/۰۹/۱۱

رشته: زیست شناسی دریا، گرایش آلودگی دریاها
مقطع: کارشناسی ارشد
تاریخ دفاع: زمستان 1393
دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات

چکیده:

خوریات ماهشهر از جمله اکوسیستم­هایی می باشد که به دلیل مجاورت با صنایع مختلف و عدم توجه کافی به مسائل زیست محیطی دستخوش جنبه­های منفی تکنولوژی مدرن گردیده است. اهمیت این خورها نه تنها از لحاظ وجود تأسیسات بندری و مجتمع­های پتروشیمی، بلکه به دلیل ارزش اکولوژیک خوریات منطقه می­باشد.   مطالعات پیشین انجام شده بر آب، رسوب و آبزیان در منطقه نشانگر آلودگی این منطقه به فلز جیوه بوده و میزان آن را بالاتر از استانداردهای جهانی اعلام نموده­اند. ماهی حلوا سفید (pamous argenteus) یکی از ماهیان بومی منطقه است که علاوه بر صید مستقیم از دریا و مصرف توسط مردم محلی، تکثیر و پرورش آن نیز در منطقه صورت می­پذیرد. از آنجا که این ماهی در منطقه مورد مطالعه در معرض آلودگی جیوه قرار دارد و این آلودگی در صورت مصرف ماهیان قابل انتقال به انسان می­باشد، این مطالعه به منظور آگاهی از غلظت جیوه در آب، رسوب و بافت­های مختلف ماهی حلوا سفید در منطقه خور موسی و مقایسه قابلیت بافت­های مختلف در تجمع جیوه و شناسایی اندام هدف برای این فلز صورت گرفت. در این مطالعه، نمونه برداری از آب، رسوب و ماهی خورهای جعفری، احمدی و غنام در مهر ماه 1391 صورت گرفت. از هر خور مجموعاً 6 نمونه­ی آب، 9 نمونه­ی رسوب و 10 قطعه ماهی حلواسفید برداشت گردید. پس از هضم نمونه­ها در آزمایشگاه، محتوی جیوه نمونه های آب، رسوب و بافتهای عضله، کبد، استخوان و پوست ماهی ها با استفاده از دستگاه جذب اتمی و روش بخار سرد اندازه گیری شد. نتایج این مطالعه نشان داد که میانگین غلظت جیوه در آب در محدوده­ی 13/10-21/6 میکروگرم بر لیتر بوده که از حد مخاطره آمیز جیوه در آب نیز بیشتر است. میانگین غلظت جیوه در رسوبات نیز در محدوده 39/0-25/0 میکروگرم بر گرم قرار داشت که آلودگی منطقه را به جیوه نشان می دهد. جیوه­ی  بدست آمده در بافت عضله­ نیز در محدوده 11/2-67/0 میکروگرم بر گرم وزن وزن خشک قرار داشت که بالاتر از حد مجاز جیوه در عضله بود. بطور کلی غلظت جیوه در بافت­های مختلف ماهیان حلواسفید صید شده از خوریات ماهشهر بصورت : کبد> عضله> استخوان پوست بود و نشان می­داد که تجمع بالای جیوه در بافت­های کبد و عضله رخ می ­دهد که دلیل آن احتمالاً گستردگی بالای رگ­های خونی، درصد بالای آب، و خصوصیات بیوشیمیایی و عملکردی این بافت­ها می­باشد. همبستگی بین غلظت جیوه در آب و رسوب و تجمع آن در ماهیان حلواسفید صید شده از خوریات، مستقیم و معنی دار بود (05/0>p).

واژگان کلیدی: تجمع زیستی، جیوه، ماهی حلوا سفید، خوریات ماهشهر، خلیج فارس

این پایان نامه با حمایت مالی سازمان بنادر و دریانوردی به انجام رسیده است.