روند مثبت توان عملیاتی بنادر ایران/ عملیات تخلیه و بارگیری کالا در بنادر ایران؛ 4 درصد افزایش یافته است/ ابتکار صلح هرمز بر روی ظرفیت و توانایی کشورهای منطقه برای تأمین و ارتقای امنیت دریانوردی تأکید دارد/ نیازی به حضور نیروهای دریایی بیگانه و کشورهای خارج از منطقه نیست/ سازمان بنادر در حال افزایش ظرفیت بنادر اصلی کشور است/ تغییر نام گریس 1حق مالک کشتی است قرارگیری ایران در تراز کشورهای دارای بنادر پیشرفته با توسعه بندر چابهار/ راه اندازی خط مسافری دریایی چابهار – مسقط از پایان آذر ماه/ وجود مدرن ترین ترمینال مسافری دریایی کشور در بندر چابهار/ تأکید بر تسهیل و تسریع مسافرت های دریایی ایران و روسیه زمینه های متعددی برای همکاری های تجارى دارند/ رشد ٣٠ درصدى تجارت خارجی منطقه آستراخان با ایران/ حل مشکلات تجار بنادر شمالى ایران و بنادر آستراخان امدادرسانی به یک شناور مسافری در آب های بندرعباس/ مسافران شناور مسافری "ذوالفقار" در ایمنی و سلامت کامل هستند تعیین تکلیف قایق های فاقد هویت در بندر خرمشهر/ گواهینامه های قدیمی مالکان شناورها تعویض می شود احداث سیلو توسط بخش خصوصی به ظرفیت ۲۵۰هزار تن در بندرامیرآباد/ بندر امیرآباد؛ هاب غلات شمال کشور است صدور مجوز ساخت برای شناورهای تولید داخل درسیستان و بلوچستان/ حل مشکلات کارگاه های شناورسازی پنج خدمه موتور لنج باری از خطر غرق نجات یافتند علاقه قرقیزستانی ها برای سرمایه گذاری در بنادر ایران/ امکان ارتباط لجستیک بین دو کشور ایران و قرقیزستان برای هاب توزیع کالا/ پیشنهاد ایجاد محل هایی در بنادر ایران برای فعالیت سرمایه گذاران قرقیزستان ایجاد خطوط منظم کانتینری بین بنادر ایران و روسیه/ راه اندازی خطوط کشتیرانی رو – رو ریلی بین بنادر ماخاچ کالا و امیرآباد/ تسهیل ورود و اجازه پهلودهی شناورهای کشتیرانی دریای خزر در کلیه بنادر ساحلی روسیه/ معافیت ویزایی برای پیاده و سوار شدن دریانوردان دو کشور ایران و روسیه
30 نکته دریایی از سفر به دوبی- بهزاد الصفی- کارشناس ارشد حمل‌ونقل و مدیریت دریایی

 

 

 

با توجه به برگزاری سمینار TOC Container Supply Chain Middle East 2013 در آذر ماه 1392 در شهر دوبی و سخنرانی اینجانب به نمایندگی از سازمان بنادر و دریانوردی در سمینار مذکور در خصوص توانمندی‏ها و زیرساخت‏های دریایی و بنادر تجاری کشورمان، فرصت مجددی پیش آمد تا از صنایع دریایی امارات متحده عربی طی 10 روز اقامت در آن کشور بازدیدهای مختلفی به‌عمل آورده و آشنایی بیشتری حاصل شود. هدف از تدوین نوشتار زیر نه تمجید و تعریف، بلکه بررسی امکان اجرای برخی از آنها در کشورمان است که با فرهنگ اصیل ایرانی و اقتصاد کشور عزیزمان ایران همخوانی دارد.

شایان ذکر است که محققان و علاقه‌مندان گرامی جهت اطلاعات بیشتر می‏توانند به کتاب توسعه دریامحور، مروری بر صنایع دریایی جهان مراجعه فرمایند.

1- در کشور عزیزمان ایران سه سازمان شامل گمرک، بنادر و دریانوردی و مناطق آزاد تجاری به صورت مستقل و جداگانه هستند؛ ولی در آن کشور این سه سازمان تحت یک مدیریت واحد هستند که از مزایای آن یکپارچگی در ساختار و جلوگیری از بخشی‌نگری و جزیره‏ای عمل کردن است؛ هر چند که احتمالا این سیستم می‏تواند مضراتی نیز به همراه داشته باشد که جای بررسی بیشتر دارد.

2- مدیر بندر جبل علی به مدت 15 سال است که ثابت مانده و تغییری نداشته؛ در صورتی که بندر شهید رجایی طی مدت مذکور 7 مدیر به خود دیده و متوسط عمر مدیریت بندر شهید رجایی 5/2 سال است. در تجزیه و تحلیل رمز موفقیت سازمان‏ها، مباحث ثبات مدیریت از موضوعات بسیار مهم است.

3- 80 خدمت گمرکی در بنادر دوبی براساس گمرک الکترونیکی (E–Custom) و دولت الکترونیکی انجام می‏پذیرد، به نحوی که تجار با ورود به درگاه اینترنتی www.dubaitrade.ae مراحل گمرکی و ترخیص کانتینر را حتی قبل از پهلوگیری کشتی به بندر انجام می‏دهند. از این رو مشاهده می‏شود متوسط زمان ماندگاری کانتینر در بندر جبل‌علی 3 تا 7 روز و در بندر شهید رجایی قبلا تا 60 روز هم داشته‏ایم و در حال حاضر حدودا 20 روز است.

4- چهار فرودگاه، پشتوانه بندر جبل‌علی است و مباحث لجستیکی قوی را در آن بندر شاهد هستیم. انتقال کالاها از روش دریایی به روش هوایی طی صرفا 4 ساعت در نوع خود یک رکورد محسوب می‏شود. یکی از آن فرودگاه‏ها، فرودگاه المکتوم دوبی است که ادعای بزرگترین ‏هاب مسافری و باری جهان را با خود یدک می‏کشد و فاز چهارم آن اواخر سال 2013 به بهره‌برداری رسید.

5- تعدد مناطق آزاد تجاری در آن کشور و رشدهای زیاد آنها طی سال‏های اخیر می‏طلبد که تحقیقات بیشتری در خصوص علل موفقیت آنها به‌عمل آمده و نتایج آن در کشورمان حتی‌الامکان اجرایی شود. لازم به ذکر است؛ بندر جبل‌علی به همراه منطقه آزاد جبل علی (JAFZA) به میزان 25درصد در تولید ناخالص داخلی (GDP) دوبی نقش دارند. امارات متحده عربی با جمعیت 5 میلیون و 300 هزار نفری و وسعت 83600 کیلومترمربع که در رده 115 دنیا از لحاظ پهناوری است، 15منطقه آزاد تجاری (Free Zone) دارد که نسبت به وسعت و جمعیتش، تعداد مناطق آزاد آن قابل‌ملاحظه بوده و به نحوی تجارت آزاد و آسان را در آن کشور نشان می‏دهد. این کشور براساس گزارش Doing Business 2013 بانک جهانی دارای رتبه 26 در بین 185 کشور جهان از لحاظ سهولت تجارت، مقررات‌زدایی و ساده بودن پروسه‏های تجاری و رویه‏های بندری و گمرکی است.

6- در دوبی چنانچه شخصی زباله‌ای را به داخل خور شهر بریزد تا 5000 درهم (معادل 4 میلیون تومان) جریمه می‏شود. مقامات شهرداری آن شهر قصد دارند خور دوبی را در فهرست میراث فرهنگی جهانی (UNESCO) ثبت کنند. لازم به ذکر است فقط در شهر بندرعباس روزانه 17000 مترمکعب فاضلاب وارد دریا می‌شود.

7- دنیای تجارت (Free Trade) و بدون دخالت گمرک در صادرات کالاها را می‏توان در کنار خور دوبی به خوبی مشاهده کرد که لنج‏ها در حال بارگیری انواع کالاها بدون گمرک و گارد و فنس و دیوار و ... هستند؛ هدفی که سازمان جهانی تجارت و کنوانسیون کیوتو سال‏هاست به دنبال آن است و نقش گمرک و موانع تعرفه‌ای در تجارت آزاد بین کشورها بایستی کاسته و به مرور از بین برود. این ایده در جهان موافقان و مخالفان زیادی دارد و ایران نیز جزو کشورهای عضو ناظر آن سازمان است.

8- خط کشتیرانی UASC (متعلق به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس) به‌عنوان برترین خط کشتیرانی کانتینری جهان از لحاظ رشد شتابان ظرفیت ناوگان در جهان شناخته شد. اخیرا این خط قراردادی را به مبلغ 2 میلیارد دلار با شرکت کشتی‌سازی هیوندای کره جنوبی جهت ساخت 5 فروند کشتی کانتینری 18000 TEU و 5 فروند کشتی کانتینری 14000 TEU منعقد کرده که برابر با 60درصد ظرفیت فعلی آن است. این خبر می‏تواند مورد توجه مسوولان محترم شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (IRISL) قرار گیرد که افتخار دارا بودن برترین خط کشتیرانی خاورمیانه و بیست‌ودومین خط کشتیرانی کانتینری جهان را دارا هستند. به هرحال واقعیت دنیای امروز ما رقابت شدید است.

9- اخیرا انجمن مشترک دریایی آلمان - امارات متحده عربی در دوبی تشکیل شده که هدف آن ارتقای همکاری دریایی دو کشور است. با توجه به اینکه 90درصد تجارت بین‌المللی از طریق دریا انجام می‏شود، شایسته است مسوولین اتاق بازرگانی کشورمان نیز کمیته‏های تخصصی دریایی در اتاق‏های بازرگانی با سایر کشورها تشکیل دهند. امیدوارم فراکسیون دریایی مجلس شورای اسلامی کشورمان نیز منسجم‌تر و کاراتر عمل کرده و مسایل دریایی کشور را پیگیری کند.

10- به دنبال تشکیل مؤسسه رده‌بندی Tasneef در امارات متحده عربی با همکاری مؤسسه رده‌بندی RINA ایتالیا، اخیرا مؤسسه رده‌بندی اماراتی اعلام کرده که در خاورمیانه رتبه اول را دارا است که این خبر می‏تواند قابل توجه دو مؤسسه رده‏بندی کشورمان به نام‏های ایرانیان و آسیا قرار گیرد. آن کشور از تردد سالانه 50 هزار فروند شناور در آب‌های خلیج فارس و تنگه هرمز نهایت بهره‌برداری را می‏کند که یکی از آنها تأمین نیاز آنها از لحاظ خدمات ایمنی است.

11- از عوامل موفقیت بنادر موضوع دسترسی (Connectivity) به جاده، ریل و فرودگاه‏های مناسب است. در این راستا جاده‏های مواصلاتی بندر جبل علی شامل 6 باند رفت، 6 باند برگشت و نیز یک خط مترو است که از شهر دوبی به بندر جبل‌علی به طول 30 کیلومتر امتداد دارد. لازم به ذکر است از مهم‌ترین نقاط ضعف بندر شهید رجایی جاده‏های نامناسب مواصلاتی آن است که کشش و ظرفیت تردد روزانه 8000 خودرو سبک و سنگین را نداشته و ترافیک و تصادف از عواقب آن است. در این راستا، ایران براساس گزارش رقابت‌پذیری جهانی ( The Global Competitiveness Report 2013 ) در بین 148 کشور رتبه 66 را از لحاظ زیرساخت‏های جاده‏ای داراست.

12- در دوبی انواع شناورها و لنج‏های سنتی با ارائه تورهای دریایی باعث رونق اقتصادی و اشتغالزایی خوبی شده‏اند. براساس مشاهدات میدانی‏ام حدودا 100 فروند لنج و شناور توریستی در خور دوبی مشغول برگزاری تورهای دریایی همراه با صرف شام به‌صورت سلف سرویس و برنامه‏های نمایشی- تفریحی (نظیر شعبده‌بازی و موسیقی محلی) برای گردشگران بودند که علاوه بر درآمد200 درهمی به ازای هر نفر، در حدود 50 نفر هم اشتغالزایی برای هر شناور تفریحی وجود دارد؛ به عبارت دیگر، 5000 نفر اشتغالزایی مستقیم و 15 هزار نفر هم اشتغالزایی غیرمستقیم.

13- وجود تصاویر متعدد در قالب استند، تابلو و ... بر روی دیوارهای سالن‏های مترو دوبی از دریاها، بنادر و دریانوردی روزگاران قدیم امارات، نشان از اهمیت دریا در اقتصاد آن کشور و تعامل بسیار نزدیک جامعه با دریا دارد. پیشنهاد می‏شود جهت اعتلای فرهنگ دریایی و آشنایی بیشتر جامعه کشورمان با دریاها در ایستگاه‏های مترو کشورمان از تصاویر دریایی استفاده بیشتری شود.

14- در دوبی از موهبت دریا به خوبی بهره‌گیری شده و به قول معروف از دریا به روش‌های مختلف پول درمی‏آورند. به‌عنوان نمونه دیدن منظره گردش نور و موزیک فواره‏های اطراف برج خلیفه از بالکن کافی شاپ طبقه دوم Dubai Mall و خرید بطری آب معدنی 1 درهمی، 10 درهم برای شما خرج برمی‏دارد. لازم به ذکر است آب حوضچه‏های اطراف این بازار از خلیج‌فارس تامین می‏شود.

15- با توجه به برگزاری نمایشگاه Expo 2020 در شهر دوبی، بندر جبل‌علی از هم اکنون (6 سال قبل) در حال برنامه‌ریزی و اقدامات عملی جهت افزایش ظرفیت‏های خود است به نحوی که بتواند حجم زیاد ورود کالاها و کشتی‏ها را به بنادرش طی 6 ماه برگزاری نمایشگاه جوابگو باشد. لازم به ذکر است از نمایشگاه اکسپو 2010 شانگهای چین در حدود 80 میلیون نفر از سراسر جهان بازدید کردند.

16- در بندر جبل علی کل زمان ورود کشنده‏ها به بندر جهت بارگیری کانتینر و سپس خروج از بندر به مدت 30 دقیقه طول می‏کشد و به طور کلی سرعت عملیات یکی از شاخص‏های مهم و حیاتی برای آن بندر محسوب می‏شود.

17- در دوبی شرکت واحد اتوبوسرانی آن شهر با اختصاص شناورهایی، خط مسافری بین نقاط مختلف شهر راه‌اندازی کرده است. این سرویس در شهرهای دریایی اروپایی نیز وجود دارد و شایسته است مسوولین شهرهای ساحلی کشورمان نیز در خصوص اجرایی کردن این روش حمل‌ونقل سفرهای داخل شهری بررسی‏های لازم را انجام دهند. از مزایای این روش کاهش ترافیک شهری و نیز کاهش آلودگی‏های محیط زیستی است.

18- در بندر جبل‌علی سرویس Wi – Fi رایگان ارایه می‏شود که برای پرسنل کشتی‏ها امکان اتصال به اینترنت و تماس با خانواده‏هایشان را فراهم می‏آورد. لازم به ذکر است بر اساس کنوانسیون حقوق دریانوردان (MLC) از بنادر خواسته شده امکانات اینترنتی را در اختیار دریانوردان قرار دهند.

19- ساخت بزرگ‌ترین سکوی نفتی جهان در یارد تعمیرات کشتی دوبی (Dry Docks World) در حال انجام است که ساخت آن در سال 2014 به اتمام می‌رسد و سپس به کشور نروژ انتقال می‏یابد. نکته جالب اینکه در جوار این سایت، اخیرا ادامه ساحل جمیرا ساخته شده و گردشگران از امکانات آن استفاده می‏کنند. این موضوع نشان از اهمیت و توجه مسوولان آن شرکت کشتی‌سازی به مسایل محیط زیستی دارد که در شعار سال 2013 سازمان بین‌المللی دریانوردی به آن تاکید شده است: توسعه پایدار.

20- فعالیت اتوبوس توریستی که علاوه بر تردد در خیابان‏ها روی سطح آب نیز در خور دوبی حرکت می‏کرد و به نام باص العجایب (Wonder Bus) مشهور است، مرا به این فکر انداخت که آیا در آینده نزدیک شاهد ساخت خودروی چهارکاره‏ای خواهیم بود که کشتی  و زیردریایی و هواپیما هم باشد؟! شایسته است دانشجویان و مهندسان رشته کشتی‏سازی در خصوص نحوه کارکرد این اتوبوس کشتی تحقیق کرده و نمونه آن را در کشور بسازند.

21- بنادر امارات متحده عربی به سوی اتوماتیک شدن (Port Automation) گام برمی‏دارند. در این راستا، شرکت زیمنس آلمان در سال 2013 یک دستگاه گنتری‌کرین بندر جبل‌علی را به اتوماتیک تبدیل کرد. جالب اینکه اتاق کنترل از راه دور آن در فاصله 15 کیلومتری بوده و ضریب خطای آن نیز فقط 1 سانتی‌متر است. مسوولان آن بندر قصد دارند چنانچه این گنتری‌کرین اتوماتیک کارایی خود را به اثبات برساند، ترمینال‌های کانتینری طرح‏های توسعه آتی خود را مجهز به گنتری‌کرین‏های اتوماتیک کنند. همچنین کلیه 52 دستگاه ترانستینر‏های بندر خلیفه ابوظبی نیز به‌صورت نیمه‌اتوماتیک فعالیت می‏کنند.

22- نمایش نورافشانی به مناسبت سال 2014 دوبی که در کتاب گینس به‌عنوان بزرگ‌ترین آتش بازی جهان ثبت شد، به نحوی اهمیت دریا برای آن کشور را نیز نشان می‏دهد. این آتش‌بازی در طول 96 کیلومتر سواحل آن شهر و با هزینه 6 میلیون دلار برگزار شد و آنها سعی کردند به نحوی ساخت و سازهای دریایی و رونق اقتصادی شهر را به رخ جهانیان بکشند. شایان ذکر است در سال 2008 نیز مراسم نورافشانی بزرگی به مناسبت افتتاح هتل آتلانتیس در پالم جمیرا برگزار شد که مورد اعتراض برخی در اقصی نقاط جهان قرار گرفت. آنها استدلال می‏کردند که در شرایط رکود اقتصادی جهانی آن زمان و آمار فقر و بیکاری بالا در دنیا اینگونه هزینه‏ها نابجا و ناشایست است.

23- کرایه قایق‏هایی که مردم را از یک سوی خور دوبی به آن سو انتقال می‏دهند و به عبره معروفند طی سالیان متمادی یک درهم ثابت مانده است. به نظر می‏رسد دولت آن کشور سعی می‏کند با استفاده از اهرم‏های مختلف کرایه آنها را در حد یک درهم ثابت نگاه دارد، زیرا آنها هم وسیله حمل‌ونقل عمومی هستند و هم جاذبه گردشگری شهر.

24- در موزه ملی دوبی مباحث دریا و بنادر و دریانوردی به نحو بارزی به نمایش عموم گذاشته شده بود. جا دارد کشورمان موزه‏های دریایی بیشتری داشته و جامعه با دریا ارتباط بهتری را تجربه کند.

25- طی بازدید از بندر جداف دوبی که یکی از فعال‌ترین یاردهای تعمیر کشتی خلیج‌فارس است، چندین فروند شناور ایرانی که در حال تعمیر بود را مشاهده نمودم. طی ملاقاتی که با یکی از مالکان آن شناورها داشتم؛ از وی سوال کردم که چرا شناورت را در ایران تعمیر نکردی؟! وی گفت که دفعه قبل شناورم را در یکی از یاردهای تعمیراتی بندرعباس تعمیر کردم که به مدت 8 ماه به درازا کشید؛ در صورتی که در اینجا تنها دوهفته و با هزینه کمتر. از عوامل موفقیت بندر جداف وجود شرکت‏ها و فروشگاه‏های متعدد عرضه‏کننده قطعات و تجهیزات فنی کشتی‏ها بود که تماما نمایندگی برندهای معروف جهانی را داشتند.

26- بازدیدم از بازار شلوغ ماهی‌فروشان دوبی از یک سو باعث خوشحالی‌ام شد که ماهی و میگوی ایرانی با کیفیت عالی و پرطرفدار است و از سوی دیگر باعث ناراحتی‌ام که چرا اغلب آنها به صورت قاچاق از ایران به دوبی وارد شده‌اند که باعث ضربه به اقتصاد و محیط زیست دریایی کشورمان و گرانی ماهی در بازار ایران می‏شود، لذا می‏توان در فهرست کالاهای قاچاق ارسالی از ایران به کشورهای حوزه خلیج‌فارس این اقلام را مشاهده کرد: گازوییل، ماهی، میگو و گوسفند زنده.

27- هتل زیردریایی دوبی با نام Water Discus  با هزینه بین 350 تا 840 میلیون دلار در حال ساخت است. طراح این هتل آلمانی‏ها و سازنده آن سوییسی‏ها هستند. ساخت این هتل تکنولوژی ساخت‌وساز در اعماق دریا را می‏طلبد.

28- در طول سفر، مقاله یک روزنامه با عنوان Dubai , Dusty Village to Global City (دوبی از یک روستای خاک‌آلود به یک شهر جهانی) نظرم را به خود جلب کرد و با خود فکر می‏کردم که نقش دریا و بنادر و به‌طور کلی صنعت دریایی آنان در توسعه اقتصادی به چه میزان بوده؟! کشوری که صرفا 42 سال از عمر سیاسی‌اش می‏گذرد.

29- مونوریل جزیره مصنوعی دوبی (Palm Jmeirah) علاوه بر حمل‌ونقل عمومی یکی دیگر از جاذبه‏های گردشگری دریایی نیز محسوب می‏شود. این خط در سال 2009 به بهره‌برداری رسیده و به‌صورت تمام اتوماتیک است.

30- شهر دریایی دوبی باعث تمرکز اغلب فعالیت‏های دریایی شده که در آن شاهد فعالیت دانشگاه‌های دریایی، ساخت و تعمیر کشتی توسط شرکت‏ها، ارایه خدمات مختلف دریایی و مراکز تحقیقاتی دریایی هستیم. به‌طور کلی ایده Maritime Cityها می‏تواند در کشورما نیز اجرایی شده و اثرات مثبتی به همراه داشته باشد.

۱۵ بهمن ۱۳۹۲ ۱۵:۱۳
کد خبر : ۲۷,۸۵۸

ارسال نظرات

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید