بنادر گوادر و چابهار مکمل یکدیگر هستند/ جایگاه ویژه بندر چابهار در اقتصاد بین الملل و سیاست خارجی هند / ضرورت افزایش اشتیاق به توسعه بندر چابهار بین مردم بومی و محلی/ لزوم ایجاد زیرساخت های فرودگاهی، ریلی و شهری در چابهار بندر چابهار؛ قابلیت پذیرش کشتی های سایز بزرگ را دارد/ بندر چابهار؛ اولین بندری است ‌که در قالب قرارداد BOT؛ اپراتور بین المللی برای آن جذب شد/ اپراتور بین المللی فعال در بندر چابهار؛ متعهد به سرمایه گذاری در روبناها و خرید تجهیزات است/ بندر چابهار با برخورداری از تجهیزات مدرن و پیشرفته، پاسخگوی خطوط لاینری است‌ توسعه همه جانبه بندر چابهار نیازمند همگرایی مقامات بومی و ملی است/ نیاز جدی بندر چابهار اتصال به شبکه سراسری راه آهن/ ساخت سیلوی ۱۰۰ هزار تنی تمام مکانیزه در بندر چابهار در دستور کار برگزاری دوره آموزشی اصول حمل و نقل و نگهداری کالاهای خطرناک در بنادر/ ارتقاء دانش تخصصی کارشناسان HSE و آتش نشانی بنادر کشور ضرورت تکمیل و بهره‌برداری از پروژه‌های سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در بندر نوشهر/ لزوم اجرایی شدن پروژه راه دسترسی بندر نوشهر به کمربندی/ تسریع در عملیاتی شدن لایروبی حوضچه و کانال دسترسی بندر فریدونکنار نفتکش سابیتی تا ۹ روز آینده وارد بندرعباس می شود/ سابیتی؛ اکنون وارد تنگه باب المندب شده است/ نشت نفت از نفتکش سابیتی مهار شد هیچ مرجع دریایی منطقه ای به درخواست کمک نفتکش Sabiti در زمان حادثه پاسخ نداد ‌اقتصاد مقاومتی و رونق تولید در صنایع فراساحل‌، مهمترین محورهای پنجمین نمایشگاه دریایی‌ تداوم توسعه بنادر در سخت‌ترین شرایط تحریم/ از بسیاری از کشورهای همسایه جلوتریم پیشنهاد سفیر بنگلادش برای احداث کارخانه تولید پارچه در بندر امیر آباد/ روابط تجاری و بندری ایران و بنگلادش توسعه پیدا می کند
هوشمندسازی تجارت دریایی ایران در گفت‌وگو با محمدقائم تاجگردون
پیش به سوی  بنادر  مدرن
   «چوئومی بات»، استراتژیست چینی معتقد است که تحول‌های سازمانی پله‌به‌پله پیش می‌روند و در آستانه هر گام تازه، نیازمند آن هستیم که برای سازمان خود، اهدافی را تعریف کنیم که با اهداف پیشین، همراه بوده اما پیشروتر باشند؛ چرا که توسعه، جز به‌صورت هماهنگ اتفاق نمی‌افتد. در آستانه ورود به پنجمین دهه از انقلاب اسلامی، بنادر کشور استراتژی‌های مختلفی را برای توسعه همگرا و همگون در پیش گرفته‌اند. بخشی از این روند، تجهیز زیرساخت‌ها، افزایش میزان ارتباطات جهانی و بالا‌بردن سطح خدمات بندری است و بخش دیگر مربوط به توسعه و هوشمندسازی بنادر است که به ایجاد بستری چابک، قابل نظارت، کاربرمحور و هماهنگ ختم می‌‌شود. سازمان بنادر و دریانوردی چند وقتی است که ایده هوشمندسازی بنادر کشور را بر‌اساس ساختار بنادر هوشمند دنیا پیگیری می‌کند اما اکنون این روند با حضور محمد‌قائم تاجگردون به‌عنوان مدیرکل جدید دفتر فناوری اطلاعات و ارتباطات شکل و شمایل اجرایی‌تری به خود گرفته است. تاجگردون دارای دکترای مهندسی کامپیوتر با گرایش فناوری اطلاعات از دانشگاه صنعتی شریف و کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر با گرایش نرم‌افزار از دانشگاه علم و صنعت است. او پیش از این عضو هیئت علمی حوزه ستادی و قائم‌مقام معاونت برنامه‌ریزی و اجرایی مرکز جذب اعضا هیئت علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بوده است. تاجگردون در سِمت‌هایی نظیر مشاور معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان هواپیمایی کشور و سرپرست بررسی‌های آماری سازمان هواپیمایی کشوری در ساختارهای اداری و سازمانی حوزه وزارت راه نیز فعالیت داشته است. او در این گفت‌وگو با تشریح جزئیات مسیری که دفتر فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان بنادر و دریانوردی در زمینه هوشمندسازی بنادر در پیش گرفته، به‌صورت اختصاصی از مزایا و ویژگی‌های بنادر هوشمند در آینده تجارت دریایی ایران می‌گوید.
اصلی‌ترین ماموریتی که در سازمان بنادر و دریانوردی به شما سپرده شده چیست و برای اجرایی‌شدن آن تاکنون چه اقداماتی انجام داده‌اید؟
پیش از ورود بنده به سازمان بنادر و دریانوردی، ایده‌ای تحت عنوان هوشمند‌سازی بنادر با الگوگیری از بنادر هوشمند دنیا مطرح شده بود و از آن‌جا که مباحث مربوط به هوشمندسازی در گرو استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات است، مدیران ارشد سازمان به این نتیجه رسیده بودند که برای دستیابی به چنین هدف مهمی، نیاز به ایجاد تغییراتی در ساختار فعلی وجود دارد. از سوی دیگر با توجه به تاکید سازمان در استفاده از ظرفیت علمی دانشگاهیان و متخصصان، مذاکراتی با دانشگاه‌های برتر کشور صورت پذیرفت تا از میان فارغ التحصیلان خود افراد واجد‌ شرایطی را به سازمان معرفی کنند. بنابراین، در نتیجه ارتباط سازمان بنادر و دریانوردی با دانشگاه صنعتی شریف، پیشنهاد پست مدیرکل دفتر فاوای سازمان به بنده داده شد و از نیمه مردادماه سال جاری ماموریت خود را در سازمان بنادر و دریانوردی آغاز کردم. اصلی‌ترین ماموریتی که به بنده سپرده شد، موضوع هوشمندسازی سازمان بنادر و دریانوردی و بنادر کشور است. طبعا در هفته‌های ابتدای حضور، یک مطالعه اولیه درباره وضعیت موجود داشتیم و طرح‌هایی را که پیش از این درباره هوشمندسازی در سازمان ارائه شده بود، بررسی کردیم. بر‌اساس مطالعات انجام‌شده و به دستور مدیرعامل سازمان، نقشه‌ی راهی را برای هوشمندسازی سازمان تدوین کردیم که در کمیته استقرار دولت الکترونیک سازمان مطرح و مقرر شد که این نقشه راه در اختیار همه اعضای سازمان قرار گیرد و نظرات کارشناسان و متخصصان حوزه‌های مختلف دریایی و بندری دریافت شود که باید بگویم نظرات و بازخوردهای بسیار خوبی دریافت شد و با در نظر گرفتن آن‌ها، نسخه نهایی سند نقشه راه هوشمندسازی سازمان تدوین و جمع‌بندی شد و در پایان آذرماه به تصویب هیئت عامل سازمان رسید و برای اجرا ابلاغ شد.
 
پس درواقع از نیمه مرداد کار تهیه نقشه راه آغاز شد. این روند تا چه موقع ادامه داشت؟
عملا می‌توان گفت از اواخر مردادماه تا انتهای آذرماه، فرایند تهیه، تدوین، تصویب و ابلاغ آن به طول انجامید. نقشه راه هوشمندسازی سازمان بنادر و دریانوری، به‌صورت «استفاده‌ مستمر و بهینه از تمامی منابع مشهود و نامشهود موجود و تحصیل و ایجاد منابع جدید برای تحقق اهداف سازمانی» ارائه شده است. بر همین اساس، پنج بعد برای هوشمندسازی سازمان بنادر و دریانوردی تبیین شده است. 
اگر می‌شود به این ابعاد پنج‌گانه اشاره کنید.
یکی از ابعاد تبیین‌شده، زیرساخت‌های فناورانه است؛ طرح هوشمندسازی در این بعد به دنبال بازطراحی، اصلاح و استقرار معماری زیرساخت فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان و بنادر با هدف ایجاد یک بستر توسعه‌پذیر، در دسترس، به‌روز،‌ قابل اطمینان، امن و نیز هوشمندسازی تجهیزات است. هدف، ایجاد بهترین زیرساخت برای هوشمندسازی با بهره‌مندی از فناوری‌های نوینی چون بسترهای محاسبات اَبری و اینترنت اشیا در این بخش است.
بعد دیگری که برای هوشمندسازی تعریف شده، سامانه‌های اطلاعاتی است. طرح هوشمندسازی در این بعد به دنبال بازنگری معماری سامانه‌های اطلاعاتی سازمان با هدف یکپارچه‌‌سازی سامانه‌های موجود و جدید و هم‌چنین ایجاد جریان‌های اطلاعاتی میان آن‌هاست. بنابراین تمام پروژه‌های طرح هوشمندسازی سازمان، یک بُعد سامانه‌های اطلاعاتی پیدا خواهد کرد. 
یکی دیگر از ابعاد هوشمندسازی، سرمایه‌های انسانی است که باید به آموزش، توانمندسازی و ارتقای آن‌ها و ایجاد ذهنیت هوشمند در سرمایه‌های انسانی سازمان توجه کرد.
از ابعاد دیگر این مسیر، ایجاد همگرایی در سازمان برای نیل به اهداف طرح است و باید یک چشم‌انداز مشترک و قابل تعامل     برای هوشمندی در سطوح و ابعاد مختلف ایجاد شود. از این بُعد، تحت عنوان بُعد سازمانی هوشمند‌سازی در طرح، یاد شده است.
 
آیا این هوشمندسازی تاثیری بر فعالیت‌های دیگر فعالان دریایی و بندری کشور نیز خواهد داشت؟
سازمان بنادر و دریانوردی جایگاه ویژه‌ای در حمل‌و‌نقل دریایی و حمل‌ونقل چند‌‌وجهی دارد و با مطرح‌شدن موضوع حمل‌و‌نقل هوشمند در کشور، یکی از ارگان‌های اثرگذار در این مسیر، سازمان بنادر و دریانوردی است که مسئولیت سیاست‌گذاری و اعمال حاکمیت در این بخش از حمل‌و‌نقل را به عهده دارد. از طرف دیگر در نقشه‌ی راه توسعه دولت الکترونیک کشور نیز، اعلام شده که همه نهادها موظف به ایجاد یک سازمان هوشمند الکترونیکی هستند که از طریق تعامل با سایر ذی‌نفعان و تبادل اطلاعات، بهترین خدمات را ارائه دهند. بنابراین سازمان بنادر و دریانوردی در طرح هوشمند‌سازی خود، لازم است نگاهی فراسازمانی داشته باشد تا بتواند با سایر سازمان‌های ذی‌ربط در حمل‌و‌نقل چند‌وجهی و تجارت دریایی تعامل کند. بر همین اساس، یکی از مهم‌ترین ابعاد هوشمندسازی، تحت عنوان بُعد فراسازمانی تعریف شده است.
در کنار این حوزه‌هایی که اشاره کردید، چه پروژه‌هایی تعریف شده است؟
برای دستیابی به هوشمندسازی، 11 پروژه تعریف شده است که از میان آن‌ها، پنج‌پروژه به حوزه عملیات در سازمان توجه می‌کنند و عبارتند از «پروژه سامانه جامع دریایی»، «پروژه سامانه جامع بندری»، «پروژه سامانه جامع فنی، مهندسی و امور زیربنایی»، «پروژه سامانه جامع مالی ـ اداری» و «پروژه سامانه جامع اهداف، قراردادها و پروژه‌ها». 
علاوه‌بر این برای تصمیم‌سازی مدیران نیز، «پروژه سامانه جامع آمار، اطلاعات و مدیریت جریان دانش» سازمان در دستور کار قرار گرفته است که بتواند آمار و اطلاعات را به‌موقع در اختیار تصمیم‌سازان قرار دهد و به‌نوعی داشبوردهای مدیریتی ایجاد کند، بی‌آی و ام‌آی‌اس داشته باشد و بتواند در سطوح بالاتری دی‌اس‌اس (سیستم‌های تصمیم‌یار) و سیستم‌های مدیریت دانش را ارائه کند.
 
در بحث گردشگری دریایی چطور؟
یکی دیگر از حوزه‌های مورد توجه سازمان، حوزه مسافری و گردشگری دریایی است که به‌عنوان یکی از پروژه‌ها تعریف شده و سازمان در طرح هوشمندسازی خود به آن توجه داشته و برای تحقق آن برنامه‌هایی در دست اقدام است.
 
یکی از سامانه‌هایی که در بنادر موفق دنیا مورد توجه است، سامانه جامعه بندری است. آیا در طرح هوشمندسازی به این سامانه نیز توجهی شده است؟
نکته‌ی لازم به ذکر این است که طرح هوشمندسازی به دنبال هوشمندسازی دستوری و صرفا بر اساس تکالیف قانونی و حتی محدود به حوزه خاصی هم‌چون بنادر نیست، بلکه هوشمندسازی در تمامی سازمان و بنادر تابعه آن حوزه متوجه این طرح است. از سوی دیگر، نقش حاکمیتی سازمان بر بنادر تابعه آن باعث می‌شود که جامعه بندری به جامعه سازمان بنادر و دریانوردی گسترش یابد و لذا نیاز به سامانه‌ای است که به‌صورت متمرکز، تمامی جامعه دریایی و بندری سازمان را مورد توجه قرار دهد و از طریق تعامل با آن‌ها و تبادل اسناد و اطلاعات بتواند خدمات خود را به ذی‌نفعان به‌صورت الکترونیکی ارائه کند. در طرح هوشمندسازی دو پروژه دیگر نیز تعریف شده‌اند. نخست «سامانه پنجره واحد تبادل اسناد و اطلاعات سازمان بنادر و دریانوردی» است که هدف از ایجاد این سامانه متمرکزسازی تبادل اسناد و اطلاعات سازمان با تمامی ذی‌نفعان و اتصال به مرکز ملی تبادل اطلاعات است که یکی از تکالیف سازمان‌های دولتی در نقشه‌ی راه توسعه دولتی الکترونیک است و هدف نهایی آن ارائه خدمات G2G و G2B از طریق ارائه سرویس‌های تبادل اطلاعات و به‌صورت کاملا مکانیزه است. پروژه دوم، «درگاه واحد خدمات الکترونیکی سازمان بنادر و دریانوردی» است که با هدف ارائه خدمات الکترونیکی به مشتریان حقیقی در دستور کار قرار گرفته است. 
 
به پروژه‌های دیگر این یازده‌گانه‌ای که اشاره کردید، بپردازید. این پروژه‌ها در چه حوزه‌ای هستند؟
علاوه‌بر پروژه‌های که پیش از این درباره آن‌ها مطالبی عنوان شد، دو پروژه دیگر نیز در طرح هوشمندسازی سازمان بنادر و دریانوردی وجود دارند. یکی از آن‌‌ها به‌منظور فراهم‌ساختن «زیرساخت فناوری» ایجاد شده است که در یک لایه، بستری را برای بهره‌مندی از فناوری اینترنت اشیا (IOT) ایجاد می‌کند و در لایه دیگر زیرساخت‌های شبکه‌ای و سرورها و حافظه‌های مورد نیاز را بر بستر cloud (فضای ابری) در نظر می‌گیرد. بر‌اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده سازمان بنادر به دنبال ایجاد یک فضای ابری سه‌نقطه‌ای است که بتواند در گام اول به Infrastructure as a service دست یابد و علاوه‌بر صرفه‌جویی در تجهیز و نگهداری دیتاسنترهای متعدد در بنادر، خدمات مورد نیاز بنادر را به‌صورت مستمر و پایدار ارائه کند. در افق چشم‌انداز هوشمندسازی سازمان (1400)، زیرساخت فضای ابری به دنبال رسیدن به Sofware as a service برای بنادر و سایر ذی‌نفعان خود است. 
 
گفتید که سازمان بنادر و دریانوردی در مسیر هوشمندسازی بهره‌مندی از فناوری اطلاعات تاکید بر استفاده از دانش بومی و توان دانشگاهی کشور داشته است. شما برای این مهم چه اقدامی انجام دادید؟
یکی از اقدامات کلیدی در نقشه راه هوشمندسازی، ایجاد مرکز هوشمندسازی سازمان بنادر و دریانوردی از طریق تعامل و همکاری با یکی از دانشگاه‌های برتر کشور است. بر همین اساس و به‌استناد مصوبات کمیته استقرار دولت الکترونیک سازمان، دانشگاه صنعتی شریف برای مشارکت در این مهم انتخاب شد و تفاهم‌نامه‌ای بین سازمان و این دانشگاه منعقد شده است که موضوع آن استفاده از توان و ظرفیت دانشگاه برای تحقق اهداف و پروژه‌های نقشه راه است. پس از انعقاد تفاهم‌نامه مذکور، یک کمیته راهبری متشکل از نمایندگان سازمان و دانشگاه ایجاد شد و حوزه‌های اولویت‌دار سازمان برای تعامل با دانشگاه تبیین شدند و در‌حال‌حاضر مراحل انعقاد قرارداد با دانشگاه در حال انجام است.
 
آیا تا‌کنون طرح‌های هوشمندسازی سازمان به‌صورت پایلوت در بنادر کشور اجرا شده‌اند؟
در‌حال‌حاضر فاز یک پروژه پنجره واحد تبادل اطلاعات و اسناد به اتمام رسیده و امیدواریم تا پیش از آغاز سال جدید اجرایی شود. با توجه به ماهیت متمرکز آن، فاز یک در همه بنادر اجرایی می‌شود و فازهای بعدی آن در سال آتی در بنادر پایلوت، اجرا خواهد شد. هم‌چنین درخصوص بخش IOT پروژه زیرساخت فناوری، به‌طور خاص، مطالعات در یکی از بنادر اصلی کشور به‌صورت پایلوت انجام می‌شود که به‌زودی اعلام خواهد شد.
 
با توجه به تمرکز کشور بر توسعه چابهار ممکن است این بندر برای اجرای پایلوت انتخاب شود؟
باید عرض کنم که هنوز تصمیم قطعی در این خصوص اتخاذ نشده است و بررسی‌های کارشناسی درخصوص انتخاب یکی از بنادر سازمان برای پایلوت طرح IOT درحال انجام است. بی‌تردید یکی از بنادر مورد توجه سازمان، در‌حال‌حاضر بندر چابهار است، اما بندر شهید رجایی، بندر امام خمینی (ره) و بندر بوشهر نیز از میان بنادر جنوبی کشور از گزینه‌هایی است که به عنوان پایلوت   این طرح مورد توجه هستند. 
 
اگر قرار باشد به‌صورت ساده فرآیند هوشمندسازی را در سه بخشِ هوشمندسازی سازمان، هوشمندسازی بنادر کشور و هوشمندسازی خدمات ارائه‌شده به کاربران حقیقی و حقوقی تعریف کنیم، مخاطبان این سه حوزه قرار است شاهد چه تحولاتی باشند؟
از آن‌جایی که طرح هوشمندسازی سازمان در ابتدای مسیر است و تا یک سال دیگر تمرکز آن بر ایجاد زیرساخت‌های لازم خواهد بود، پاسخ به این سئوال به‌طور دقیق و مشخص در‌حال‌حاضر امکان‌پذیر نیست. اگرچه به‌طور کلی می‌توانم عرض کنم که امیدواریم در افق چشم‌انداز طرح هوشمندسازی یعنی سال 1400، تمامی ذی‌نفعان سازمان اعم از بخش دولتی و خصوصی و حتی اشخاص حقیقی بتوانند خدمات سازمان را به‌صورت کاملا الکترونیکی دریافت کنند. 
 
در‌حال‌حاضر بنادر جهان یکی از نقاط عطف تولید دانش و فناوری‌های نوین هستند. در مسیر هوشمندسازی که سازمان آغاز کرده، آیا تلاش برای گسترش فعالیت‌های دانش‌بنیان دریایی و بندری نیز آغاز شده است؟
یکی از موضوعات مورد توافق سازمان و دانشگاه صنعتی شریف، در حوزه توانمندسازی سرمایه‌های انسانی سازمان و انتقال تجارب و بهره‌مندی از دانش متخصصان داخلی و خارجی است و به همین منظور در‌حال انعقاد قراردادی با دانشگاه برای تحقق آن هستیم. یکی از خدمات موضوع این قرارداد، برگزاری و شرکت در همایش‌ها و رویدادهای ایده‌پردازی و به‌طور خاص حمایت از فعالیت‌های دانش‌بنیان و استارت‌آپ‌های حوزه دریایی و بندری است. 
با فراهم‌شدن بسترها و زیرساخت‌های لازم و به‌دنبال آن هوشمندسازی بنادر کشور، از یک سو عملیات دریایی و بندریِ هوشمند و مکانیزه صورت خواهد پذیرفت و از سوی دیگر ارائه خدمات به ذی‌نفعان به‌صورت الکترونیکی و به‌صورت مستمر و با سرعت بالا انجام خواهد گرفت. 
 
به‌عنوان پرسش آخر، افق پیش روی فعالیت‌های بندری و دریایی کشور را در مسیر هوشمندسازی چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا فعالیت‌های شما می‌تواند بنادر ایران را در منطقه، هوشمند، چابک و به‌روز کند؟
خوشبختانه سازمان بنادر و دریانوردی در مسیر صحیحی قرار دارد و با حمایت همه‌‌جانبه مدیران ارشد سازمان امیدواریم در افق هوشمندسازی شاهد تغییرات بسیار مثبتی در زمینه عملیات دریایی و بندری ‌و حمل‌و‌نقل هوشمند باشیم. بی‌تردید موانع بسیاری نیز بر سر راه ما قرار دارد که با توکل به خداوند و عزم راسخ، آن‌ها را مرتفع خواهیم ساخت. گذار از بنادر نسل اول و دوم و رسیدن به بنادر نسل سوم و چهارم تنها در گروی بهره‌مندی از فناوری اطلاعات نیست و اگرچه طرح هوشمندسازی سازمان در افق سه‌ساله خود زمینه‌ساز رسیدن به این مهم است، اما نباید از این نکته غافل بود که دستیابی به استانداردها و تعاریف بین‌المللی از بنادر نسل سوم و چهارم نیازمند عزم ملی و تلاش همه‌جانبه برای تحقق حمل‌و‌نقل چند‌وجهی هوشمند و شهرهای هوشمند است که سازمان بنادر و دریانوردی یکی از سازمان‌های تاثیر‌گذار در تحقق این آرمان است و حرکت این سازمان در مسیر هوشمندسازی بنادر کشور بی‌تردید اقدامی پایه‌ای و تاثیرگذار خواهد بود.|
۲۶ اسفند ۱۳۹۷ ۱۴:۱۲
کد خبر : ۴۵,۹۳۵

ارسال نظرات

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید