آینده روشن و رو به رشد مجتمع بندری انزلی/ بنادر انزلی و کاسپین مکمل یکدیگر هستند آغاز عملیات خارج سازی 6فروند مغروقه آبراه اروند و خور موسی بزرگترین بنادر پاکستان را بشناسید ابقاء ایران به عنوان عضو اصلی شورای بین‌المللی هیدروگرافی تا سال ٢٠٢٣/ تقدیر از سازمان بنادر و دریانوردی ایران برای تولید یکصد نقشه الکترونیکی دریانوردی بین‌المللی لزوم توسعه تجارت دریایی و بندری ایران با جهان/ نگاه ویژه به توانمندی‌های داخلی کشور در راستای توسعه دریایی و بندری تأثیر چالش های بنادر چین بر روی صنعت کشتیرانی جهان و جابجایی کالا قرائت گزارش تأخیر چندماهه در ترخیص کالاهای اساسی پهلوگیری ۴ فروند کشتی حامل کالای اساسی در بندر شهید رجایی «دریا» بهترین فرصت برای فعالیت اقتصادی است/ ضرورت ایجاد شهرک‌های اقماری در نزدیکی بنادر و سواحل/ 75 درصد جمعیت کشور به نزدیکی سواحل سوق پیدا کنند تخلیه و بارگیری بیش از 976 هزار تن فرآورده‌های نفتی در بندر امام(ره) از ابتدای سال/ رشد 336 درصدی ترانزیت نسبت به سال قبل
چرا هیچ‌یک از شهرهای ساحلی ایران دارای نمادهای شهری فاخر نیستند؟
محمد مونسان
بررسی نمادهای شهریِ کویت

 

همه شهرهای ساحلی بزرگ و مهم دنیا، ازجمله برخی کشورهای کوچک همسایه ایران، بدون استثنا، دارای یک یا چند نماد شهری معروف هستند که به‌عنوان مرکز یک مجموعه تفریحی و گردشگری بزرگ ایفای نقش و چهره شهرهای ساحلی را متحول کرده‌اند. متاسفانه هیچ‌یک از شهرهای ساحلی ما (نه در شمال و نه در جنوب کشور) دارای سازه‌های فاخر مهندسی به‌عنوان نماد شهری و جاذبه گردشگری نیستند. در این‌جا جهت کمک به روشن‌تر‌شدن ذهن مدیران ارشد و مدیران استان‌های ساحلی کشور سعی می‌کنیم برخی از این نمادهای معروف در کشورهای مختلف را بررسی کنیم. برای نشان‌دادن قابلیت اجرا و امکان‌پذیری چنین طرح‌هایی، ابتدا به بررسی برخی کشورهای همسایه پرداخته‌ایم که از نظر وسعت، جمعیت و توانایی‌های طراحی و مهندسی بسیار ضعیف‌تر از ایران هستند. در این قسمت به شهر بندری کویت می‌پردازیم.  

کویت را می‌توان بنیان‌گذار تفکر نوین مهندسی در حوزه گردشگری ساحلی در بین کشورهای عربی و کشورهای حاشیه خلیج فارس در نظر گرفت. کشوری که از حدود 45 سال پیش، حتی قبل از کشور امارات، ساخت نمادهای فاخر مهندسی را، به‌عنوان نماد شهری و جاذبه گردشگری، شروع کرد. کشور کوچک کویت دارای شش میلیون نفر جمعیت و 18 هزار کیلومترمربع وسعت (تقریبا یک درصد وسعت ایران) و 499 کیلومتر خط ساحلی (کمتر از 10 درصد سواحل ایران) است و متوسط درآمد سرانه مردم آن حدود ۶۹ هزار دلار است که حاکی از زندگی مرفه مردم این کشور است.  دینار کویت با‌ارزش‌ترین واحد پول دنیا شناخته می‌شود. کویت اولین کشوری بود که به ضرورت ساخت نمادهای شهری مدرن، مرتفع و زیبا در شهرهای ساحلی خود، به‌عنوان مرکز یک مجموعه گردشگری مدرن، پی برد و آن را اجرایی کرد؛ به‌گونه‌ای که ساخت «برج‌های سه‌گانه کویت» 45 سال پیش شروع و سه سال بعد افتتاح شد. البته طراحی و ساخت این برج‌ها به کمک شرکت‌ها و مهندسان خارجی انجام شد.

شهر بندری کویت، پایتخت کشور کویت، دارای چهار نماد شهری مدرن، معروف و مجزاست:

 

برج‌های سه‌گانه کویت (Kuwait Towers)

این برج‌ها سه برج بلند و باریک در شهر کویت هستند که در کنار خلیج فارس قرار گرفته‌اند. این برج‌ها در سال ۱۹۷۷ (یعنی 42 سال قبل!) به‌طور رسمی افتتاح شدند. ارتفاع برج اصلی ۱۸۷ متر است که حامل دو بخش کروی‌شکل است که در نیمه پایین آن یک مخزن آب به حجم چهار هزار و 500 متر مکعب و در نیمه بالای آن یک رستوران با ظرفیت ۹۰ نفر، یک کافی‌شاپ، یک سالن همایش و سالن پذیرایی وجود دارد. برج اصلی از یک مارس ۱۹۷۹ به روی عموم مردم باز است. ارتفاع دومین برج ۱۴۷ متر است که یک برج آب است. در برج سوم، تجهیزات کنترل برق و روشن‌کردن دو برج بزرگ‌تر وجود دارد. یک معمار دانمارکی به نام مالین بیورن طراح برج‌های کویت بوده است و هیچ نمونه مشابهی در دنیا ندارد. برج‌های سه‌قلو نماد شهر و کشور کویت شناخته می‌شوند. برای ساخت این برج‌ها مجموعا 16 میلیون دلار هزینه شده است. در اطراف این نماد شهری، زمینی به مساحت 30 هکتار با کاربری‌های متعدد گردشگری در نظر گرفته شده است که محل اصلی استراحت در تعطیلات و پایان هفته مردم کویت و گردشگران خارجی است. همچنین فاصله این برج‌ها از اسکله تفریحی یک‌ونیم کیلومتر و از جزیره مصنوعی سبز کمتر از سه کیلومتر است. وجود این برج‌های مرتفع و سایه نورانی آن‌ها در آب باعث شده است که گردشگری و تفریحات ساحلی و دریایی مردم در شب امکان‌پذیر باشد؛ چراکه هوای گرم و شرجی این کشور ایجاب می‌کند که در اغلب فصل‌های سال، مردم و گردشگران در ساعات پایان روز از منزل برای تفریح خارج شوند.

 

برج الحمراء (Al Hamra Tower)

این برج بلندترین سازه مهندسی کویت با ارتفاع 414 متر در 80 طبقه است که ساخت آن در سال 2005 شروع و در سال 2011 افتتاح شد. طراحی و ساخت این برج به دست مهندسان آمریکایی انجام شده و برای طراحی و ساخت این برج 500 میلیون دلار هزینه شده است. معماری این برج به‌گونه‌ای منحصربه‌فرد و زیبا طراحی شده که یک پیچِش در این ساختمان بتنی را نشان می‌دهد. طبقه همکف آن یک لابی زیبا به ارتفاع 24 متر و بدون ستون است. طبقات فوقانی این برج هتل‌های پنج‌ستاره و طبقات میانی آن دارای کاربری مسکونی و طبقات پایینی آن دارای کاربری تجاری و پاساژهای مجلل و هایپرمارکت‌های زیباست.

 

برج آزادی (Liberation Tower)

برج آزادی یک برج مخابراتی به ارتفاع 372 متر و از برج‌های زیبا و معروف جهان است. این برج دومین سازه مهندسی مرتفع کویت (پس از برج الحمراء) و سی‌ونهمین برج مخابراتی بلند جهان است. برنامه‌ریزی و طراحی این برج را یک طراح سوئدی به نام سان لیندشتروم (Sune Lindstrom) از سال 1983 (37 سال پیش) به دست گرفت و ساخت آن در سال 1987 شروع شد، ولی با اشغال کویت، کار ساخت آن متوقف و مجددا در سال 1991 از سر گرفته شد و در 10 مارس 1996 افتتاح شد. این برج دارای دو کاربری مخابراتی و گردشگری است.

 

جزیره مصنوعی سبز (Green Island)

این جزیره، به‌عنوان اولین و کوچک‌ترین جزیره مصنوعی خلیج فارس، در سال 1988 (32 سال پیش) افتتاح شد. قدمت این جزیره خیلی بیشتر از جزایر مصنوعی دوبی است. این جزیره کوچک به‌صورت دایره‌ای طراحی شده و دارای  450 متر قطر و 150 هزار مترمربع مساحت است که با لحاظ‌کردن مساحت زمین‌های گردشگری اطراف آن، مجموعه‌ای با مساحت حدود 700 هزار مترمربع برای اهداف گردشگری ایجاد شده است.

 

بزرگ‌ترین پروژه مهندسی کویت برای تضمین آینده گردشگری

کشور کویت، در یک رقابت تنگاتنگ با کشور امارات و شهر دوبی، با یک برنامه بلندپروازانه مهندسی، درصدد است ابرپروژه «شهر گردشگری ابریشم» (Silk City) را اجرا کند. این شهر در مجاورت شهر الصبیه (Subiya) و کنار جزیره بوبیان به مساحت 250 کیلومتر مربع، در فاصله 100 کیلومتری شهر کویت واقع شده است. مدت‌زمان اجرای این پروژه 25 سال است و کار طراحی آن را یک تیم 35 نفره از خبره‌ترین طراحان و مهندسان چینی از سال 2015 شروع کرده‌اند. چینی‌ها سرمایه‌گذار و بهره‌بردار اصلی این شهر هستند و تامین مالی و بازگشت سرمایه آن را نیز خود چینی‌ها تضمین کرده‌اند. چینی‌ها همواره برای تصاحب پروژه‌های گردشگری در رقابت تنگاتنگ با غربی‌ها بوده‌اند. در دوبی، شرکت‌های آمریکایی و اروپایی طراح و سرمایه‌گذار و پیمانکار اصلی پروژه‌های اجراشده بوده‌اند و چین سهم کمی در توسعه این شهر داشته است؛ ازاین‌رو، در نظر دارند شهر ابریشم کویت را به‌عنوان رقیب جدی دوبی مطرح کنند. پادشاه کویت نیز، به پشتوانه این شهر، در نظر دارد منبع مالی اصلی کشور خود را ظرف سه دهه آینده از نفت به گردشگری تغییر دهد. در مقایسه با دوبی، شهر ابریشم بسیار بلندپروازانه‌تر، اصولی‌تر و جذاب‌تر طراحی شده است و در مجموع 700 هزار نفر را در منازل، هتل‌ها و مراکز تفریحی خود جای خواهد داد. مثلا این شهر دارای شش کیلومتر کانال آب مارپیچ زیبا و قابل قایقرانی است و در دو طرف این رودخانه مصنوعی تعداد زیادی هتل، کافه و اماکن تفریحی ساخته خواهند شد. همچنین، در مرکز این شهر یک برج بسیار بلند ساخته خواهد شد که بلندتر از برج خلیفه دوبی خواهد بود. این آسمان‌خراشِ 234 طبقه، ارتفاعی حدود یک هزار متر خواهد داشت و هفت هزار نفر را در خود جای خواهد داد. علاوه‌بر این برج (به‌عنوان معروف‌ترین نماد این شهر جدید)، چهار نماد مهندسی و منحصربه‎فرد دیگر نیز برای سایر نقاط این شهر به‌عنوان جاذبه گردشگری طراحی کرده‌اند که نمادهای شهری معروف دوبی را پشت سر خواهند گذاشت. این شهر دارای چهار بخش یا شهرک اصلی است که فاز به فاز افتتاح خواهند شد و در آینده از جذاب‌ترین حوزه‌های سرمایه‌گذاری خواهند بود. فاز اول این شهر، شامل امکانات زیرساختی مانند فرودگاه، شبکه راه‌آهن گسترده و منطقه تجاری بندر جدید و در حال ساخت «مبارک الکبیر»، در سال 2019 افتتاح شد. به نظر می‌رسد این شهر از مقاصد اصلی گردشگری کشورهای ایران، عراق و عربستان خواهد شد. یکی از مزایای طبیعی این منطقه برای توسعه شهر ابریشم، در قیاس با دوبی، مجاورت با جزیره بزرگ بوبیان است. وجود این جزیره باعث می‌شود کویت، برخلاف دوبی، نیازی به ساخت جزایر مصنوعی برای ایجاد مساحت خشکی مناسب نداشته باشد. جزیره بوبیان بزرگ‌ترین جزیره کویت، با مساحت 863 کیلومتر مربع (طول 40 و عرض 24 کیلومتر)، است و هم‌اکنون یک جزیره متروکه و تقریبا خالی از سکنه است و با یک پل بتنی دو کیلومتری با کاربری نظامی که در سال 1983 ساخته شده، به سرزمین اصلی کویت متصل است. این جزیره در آینده با یک پل فولادی ـ کابلی مدرن با معماری خاص به کویت متصل خواهد شد. به نظر می‌رسد این جزیره تا تکمیل شهر ابریشم در سال 2040 به‌مرور 200 هزار نفر را در خود جای خواهد داد. 

 

الگویی برای توسعه سواحل مکران

در 10 سال گذشته تمرکز زیادی بر روی توسعه سواحل مکران بوده است و صحبت از برنامه‌ریزی برای اسکان پنج میلیون نفر در این سواحل شده که البته تاکنون توفیق چندانی برای تمرکز جمعیت در این سواحل حاصل نشده است. یکی از موفق‌ترین و مهم‌ترین شاخه‌های اشتغال‌زایی و تمرکز جمعیت در سواحل، حوزه گردشگری است. ایجاد یک شهر گردشگری بزرگ بر پایه تفکرات مهندسی و مدرن در حدفاصل چابهار و بندر جاسک می‌تواند موجب توسعه متوازن سواحل مکران و تحول جمعیتی در این مناطق شود. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، با توجه به محدودیت جمعیت، برای تامین بازدیدکننده از امکانات گردشگری خود، وابسته به کشورهای دیگر و گردشگران خارجی هستند، ولی ایران با حدود 82 میلیون نفر جمعیت، مشروط به بازسازی و بهبود راه‌های مواصلاتی به این مناطق، از یک بازار بزرگ تضمین‌شده داخلی برخوردار است. با توجه به محدودیت منابع مالی دولتی، به نظر می‌رسد اجرای چنین ابرپروژه مهندسی‌ای تنها به دو صورت ممکن است: 1) طراحی یک شهر گردشگری با امکانات کامل به دست شرکت‌های طراح معتبر داخلی و خارجی و سپس واگذاری ساخت اجزای آن به سرمایه‌گذاران و پیمانکاران کوچک‌تر داخلی و خارجی. چنین طرحی، با تبلیغات گسترده رسانه‌ای، می‌تواند سرمایه‌های سرگردان خرد و کلان مردمی را به سمت اجرای یک پروژه خارق‌العاده مهندسی در کشور هدایت کند. معمولا سرمایه‌های بخش خصوصی در ایران به‌تنهایی توان راهبری چنین ابرپروژه‌هایی را ندارند و دولت باید در کنار مشاوران خبره و باتجربه داخلی و خارجی هدایتگر اصلی و طراح این شهر باشد. 2) واگذاری کامل طراحی، ساخت و بهره‌برداری یک شهر گردشگری به یک کشور خارجی همانند الگویی که در کویت در دست اجراست. چنین تجربه‌ای تاحدودی در توسعه بندر چابهار با مشارکت هندی‌ها وجود دارد که با تکیه بر تجارب مثبت و منفی به‌دست‌آمده از این پروژه، می‌توان موفقیت بیشتری در اجرای پروژه شهر گردشگری داشت.

نکته بعدی، بی‌توجهی به تفکر مهندسی در توسعه گردشگری کشور است که باعث شده از عامل حیاتی و اصلی جذب گردشگر در مناطق ساحلی ایران، یعنی ساخت نمادهای فاخر مهندسی به‌عنوان نماد شهری و مرکز یک مجموعه عظیم گردشگری، غفلت شود. ایران کشوری با مهندسان و طراحان خبره و معروف است، اما حوزه طراحی و ساخت نمادهای مدرن شهری، به‌خصوص در شهرهای ساحلی، بسیار جای کار دارد. هم‌اکنون هیچ‌یک از شهرهای ساحلی شمال و جنوب کشور دارای یک سازه مهندسی و مدرن به‌عنوان نماد شهری نیستند که ضروری است هرچه سریع‌تر در این زمینه برنامه‌ریزی شود. کشورهای عربی در این زمینه بسیار موفق‌تر عمل کرده‌اند و سابقه طولانی در این زمینه دارند. مثلا همان ‌طور که ذکر شد، کشور کویت از 45 سال پیش در ساخت نمادهای شهری ساحلی اهتمام داشته است، اما در ایران به این زمینه کمتر پرداخته شده یا اصلا پرداخته نشده است. ایجاد شهر نوین گردشگری و ساخت نمادهای شهری باعث افزایش فوق‌العاده درآمد گردشگری شهرهای ساحلی به‌خصوص در سواحل کم‌جمعیت مکران خواهد شد.

اجرا و برنامه‌ریزی چنین اقداماتی نیازمند یک مغز متفکر واحد و منسجم است. به نظر می‌رسد که ایجاد «معاونت سازه‌های مدرن گردشگری» در وزارت گردشگری و همچنین در سازمان بنادر و دریانوردی یکی از ضروری‌ترین اقدامات در این زمینه باشد.

 

منابع 

1- https://en.wikipedia.org/wiki/Kuwait_Towers

2- https://en.wikipedia.org/wiki/Green_Island_(Kuwait)

3- http://www.marinenews.ir/marinetourism/5290/

4- https://www.tripadvisor.com/Attractions-g294003-Activities-Kuwait_City.html

5-https://www.holidify.com/places/kuwait-city/sightseeing-and-things-to-do.html

6-https://www.middleeastarchitect.com/42263-10-completed-and-under-construction-buildings-from-kuwait

7- https://en.wikiarquitectura.com/building/kuwait-tower/

۳ تیر ۱۳۹۹ ۱۴:۱۸
کد خبر : ۵۰,۷۳۲

ارسال نظرات

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید