موانع حمل یکسره کالا از بندر امام رفع شود/ روند حمل کالاهای وارداتی و صادراتی از خوزستان تسریع می شود/ فرآیندهای کاذب و دست و‌پاگیر در حوزه های مدیریتی و قانونی باید شناسایی و رفع شود بزرگترین بنادر آفریقای جنوبی را بشناسید کارنامه درخشان سازمان بنادر در پایداری تجارت دریایی کشور و مدیریت تحریم/ تأکید بر مکانیزه‌سازی و ارتقای خدمات به ذینفعان/ برون‌سپاری خدمات دریایی با دقت و قوت پیگیری می‌شود استفاده از پهبادها برای مانتیور امنیت بندر آنتروپ نجات خلبان هواپیمای تفریحی توسط تیم جستجو و نجات دریایی بندر نوشهر حمل یکسره بیش از ۸ هزار تن کالای اساسی از بندر چابهار ورود کالای ملوانی به بندر خرمشهر ارتقاء ایمنی بنادر صیادی با تعامل سازمان بنادر و سازمان شیلات/ به‌روزرسانی جرایم قانون حفاظت از دریاها و رودخانه های قابل کشتیرانی در برابر آلودگی نفتی ظرفیت بنادر بازرگانی کشور 260 میلیون تن است/ بنادر ایران می‌تواند هاب‌ ترانشیپی منطقه شود رتبه بیست و ششم کشور در صید و صیادی جهان/ تحقق بومی‌سازی دانش پرورش ماهی در قفس
نقی امیر اسماعیلی کناری| کارشناس امور دریانوردان و سازمان‌های تخصصی بین‌المللی
جمعیت جهان در سال ۱۹۷۴ حدود سه میلیارد و ۷۰۰ میلیون نفر بود که پس از ۴۳ سال، در سال ۲۰۱۷، با دو برابر افزایش، به هفت میلیارد و 500 میلیون نفر رسید. بر همگان مبرهن است که جمعیت جهان همچنان رو به افزایش است و قبل از سال ۲۰۵۰، جمعیت کره زمین به‌طور چشمگیری اضافه می‌شود.
تامین نیازهای اساسی بشر ازجمله کالاهای اساسی، از وظایف اصلی حاکمان کشورها محسوب می‌شود که به طرق مختلف و با استفاده از روش‌های گوناگون حمل‌ونقل موظف و مکلف‌اند تا این نیازها را فراهم کنند. حمل‌ونقل هوایی، حمل‌ونقل ریلی، حمل‌ونقل جاده‌ای و حمل‌ونقل دریایی یا آبی، ناوگان چهارگانه را تشکیل می‌دهند که محموله‌ها را از مکانی به مکان دیگر انتقال می‌دهند. در این میان، کشورهای دارای مرز آبی به دلایل متعدد دارای فرصت استثنایی هستند و در صورت برنامه‌ریزی مناسب و با دوراندیشی می‌توانند با سرعت بیشتری به اهداف توسعه
دست یابند.
در حال حاضر، سهم ناوگان دریایی و حمل‌ونقل به حدود 90 درصد می‌رسد و با توجه به افزایش جمعیت، و ضرورت حیاتی تامین کالا برای جوامع بشری، سهم دریایی رو به افزایش است. سران دولت‌های پیشرفته تلاش می‌کنند تا از فرصت‌های موجود در کشورشان استفاده کنند و اگر فرصتی مهیا نبود، با استفاده از نخبگان، موقعیتی بکر خلق کنند.
جمهوری اسلامی ایران در یک موقعیت جغرافیایی خاص واقع شده است. ۱۵ کشور همسایه‌ی خشکی و دریایی کشورمان شامل: پاکستان، افغانستان و ترکمنستان از شرق، روسیه، قزاقستان، جمهوری آذربایجان و ارمنستان از شمال، ترکیه و عراق از غرب، کویت، عربستان، قطر، بحرین، امارات و عمان از جنوب در حال حاضر جمعیتی بیش از ۶۵۰ میلیون نفر را تشکیل می‌دهند. ۱۲ کشور از ۱۵ همسایه (80 درصد) با ما مرز مشترک دریایی و آبی دارند. هدف از یادآوری آمار جمعیت، مطلع‌شدن از نقش و جایگاه صنایع دریایی و اهمیت تجارت دریایی است. با گذشت زمان، ناوگان دریایی به‌طور شگرفی دچار تغییر اساسی شد، همان‌گونه که در سال‌های اخیر نسبت به دو تا سه دهه‌ی گذشته، هم‌زمان با ساخت، توسعه و گسترش بنادر در جهان، تغییرات مهمی در ساخت کشتی‌های تجاری، مسافری، نظامی، صیادی و نفتی پدید آمده است. تاجران بین‌المللی بر این عقیده‌اند که زمانی می‌توان حوزه فعالیت تجارت دریایی را گسترش داد که بنادر نیز، با ارائه خدمات مناسب و مطلوب با تجهیزات نوین تخلیه و بارگیری، شرایط را برای صاحبان کالا فراهم کنند. تجارت دریایی در حال حاضر تکیه‌گاه اصلی و محور مبادلات صادراتی، وارداتی و ترانزیتی کشورهای متصل به فعالیت‌های آبی است.
سرمایه‌گذاری عظیم کشورهای همسایه برای افزایش سهم ناوگان دریایی با خرید، ساخت، تجهیز و توسعه تجهیزات دریایی، دلیلی بر نقش‌آفرینی کلیدی و اساسی در این صنعت است. آمار نشان می‌دهد که علی‌رغم تحریم‌های ظالمانه آمریکا، در سال ۱۳۹۸ مقدار ۱۴۰ میلیون تن کالای نفتی و غیرنفتی در بنادر کشور وارد، صادر و یا ترانزیت شده است. تخلیه و بارگیری این حجم از مبادلات با کشتی از طریق بنادر مطابق با حدود 50 درصد ظرفیت اسمی است. البته عملیات پرحجم و قابل‌ملاحظه‌ی حمل‌ونقل و تخلیه کانتینر و جابه‌جایی مسافر را نیز باید بر آمار مذکور افزود.
جدول جابه‌جایی کالا و مسافر، منتشرشده از سوی سازمان بنادر و دریانوردی، نشان می‌دهد که در سال ۱۳۹۸ عملیات تخلیه و بارگیریِ دو میلیون و 61 هزار TEU کانتینر نیز در بنادر بازرگانی کشور انجام شده است و علاوه‌برآن، تعداد ۱۸ میلیون و ۸۰۰ هزار مسافر دریایی نیز جابه‌جا شده‌اند.
در عرصه دریا شناورها به دسته‌های مختلف: شناورهای تجاری غیرنفتی، شناورهای تجاری نفتی، شناورهای مسافری، شناورهای صید و صیادی، شناورهای نظامی، شناورهای خدماتی، و شناورهای تحقیقاتی تقسیم می‌شوند.
۱۹۰ هزار کیلومترمربع مساحت آب‌های تحت حاکمیت کشور ماست و طول سواحل ما به حدود پنج هزار و 800 کیلومتر می‌رسد. ظرفیت جابه‌جایی مسافر دریایی در بنادر کشور به ۲۵ میلیون نفر می‌رسد و در حال حاضر، تعداد یک‌هزار شرکت در زمینه کارگزاری ترابری دریایی ـــ بندری فعالیت می‌کنند.
روز جهانی دریانوردی روز اطلاع‌رسانی و انتشار علوم و صنایع متعدد و عظیم دریایی و همچنین روز تقدیر از جامعه بزرگ دریایی است. مردان دریادل به‌دور از کانون پرمهر و محبت خانواده، سوار بر ماشین پهناور و غول‌پیکر آهنین که کشتی نام دارد، با عبور از امواج سهمگین اقیانوس‌ها، از سرزمین و دیار خویش رهسپار سرزمین‌های بسیار دور می‌شوند و طی ماه‌ها تردد در مسیر خطوط آبی، اساسی‌ترین و حیاتی‌ترین نیازهای جوامع بشری را
تامین می‌کنند.
قادر متعال، زمین، آسمان، خشکی و دریا را مسخر انسان ساخت تا جانشین شایسته‌اش از برکات و نعمات بی‌انتهایش بهره‌مند شود. میدان وسیع تجارت با حمل‌ونقل دریایی، همراه با ناوگان عظیم و متعدد شناورها، به وسعت دریاست. دریا منبع بی‌انتهای تولید انرژی است. دریا بهترین منبع تغذیه موجودات عالم و جوامع بشری است. اعماق دریا منبع و سرچشمه انواع معادن خدادادی است. دریا عرصه پهناور اشکال مختلف و متنوع تفرج و تفریح و گردشگری برای ایجاد نشاط و شادابی انسان‌هاست. دریا محور و مرکز مقاومت، پایداری، ثبات، ایستادگی و دلاوری غیورمردان نظامی است. هرگاه قانون‌گذاران، حاکمان و مجریان یک سرزمین به اهمیت دریا، دریانوردی و کشتیرانی پی ببرند و با استفاده از این ظرفیت خدادادی، ساختاری مستحکم و پایدار ایجاد کنند، آن مرزوبوم، قله سعادت و خوشبختی را فتح خواهد کرد. یادآوری یک مناسبت بزرگ صرفا نباید به یک اطلاع‌رسانی مختصر و کوتاه‌مدت بسنده شود.
حدود ۳۰ نهاد دریایی با ساختار متفاوت، بر اساس وظایف مشخص، در کشور فعالیت می‌کنند که در شرایط فعلی نیازمند بازنگری، اصلاح و ایجاد ساختاری تکمیلی است. رسانه ملی، خبرگزاری‌ها و شبکه‌های اجتماعی تاثیرگذار، از عرصه فعالیت دریایی کشور به اندازه کافی اطلاع ندارند و آن‌طور که انتظار می‌رود، به اهمیت آن پی نبرده‌اند. تغییر این شرایط امکان‌پذیر نیست، مگر آن‌که مدیران ارشد رسانه‌های ملی و بخش خصوصی و به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی، با دعوت از ارکان مدیریتی سازمان‌های متولی دریایی، به بنادر مهم کشور سفر کنند و از نزدیک با نوع فعالیت عملیات دریایی و بندری آشنا شوند. تنها این نوع از آگاهی مدنظر نیست، بلکه آگاهی از ماهیت و اهمیت اقتصاد دریامحور است که در صورت تحقق می‌تواند بخشی از مشکلات جدی کشور به‌ویژه در حوزه حمل‌ونقل را مرتفع کند.
حوزه وسیع دریایی و آبی در سرزمین پهناور ایران به‌عنوان یک ظرفیت و یک فرصت استثنایی است. استان‌های گیلان، مازندران، گلستان، هرمزگان، بوشهر، سیستان و بلوچستان و خوزستان، هفت استانی هستند که با حدود ۲۰ میلیون نفر جمعیت به رودها و دریا ارتباط دارند. در هر یک از نوارهای مرزی این استان‌ها بنادری واقع شده است که برحسب موقعیت جغرافیایی، ویژگی‌ها، راه‌های ارتباطی، ارتباط بین‌المللی، جمعیت و سهم تجارت دریایی دارای اهمیت راهبردی هستند. به برخی از شهرهای ساحلی ازجمله بابلسر، در ایام تعطیلات، تعداد تقریبی هفت میلیون مسافر و گردشگر داخلی و خارجی سفر می‌کنند و این حجم عظیم مسافران نیاز به خدمات رفاهی مناسب و مطلوب دارند که متاسفانه مهیا نیست.
از طرفی، کمتر به موضوعات دریامحور و تجارت دریایی پرداخته شده است. البته نباید از برخی تلاش‌ها در این عرصه غافل شد؛ برای مثال، سال‌هاست که حوزه دریایی سازمان بنادر و دریانوردی با زحمت و تلاش ستودنی، و با همکاری و مساعدت نهادهای مرتبط، مراسمی به‌منظور تجلیل و قدردانی از همت والای دریانوردان و دریاییان در کشور برگزار می‌کند که این حرکت قابل تقدیر است.
دریانوردی و کشتیرانی ما قدمتی دیرینه دارد و ایرانیان سرآمد فعالیت دریایی هستند. بررسی اسناد تاریخی دلیلی بر اثبات این ادعاست. تلاش‌های صورت‌گرفته در همین 40 سال اخیر به‌شکل دیگری گویای این مدعاست و علی‌رغم جنگ تحمیلی و تحریم‌های ناجوانمردانه، در عرصه دریانوردی و اقتصاد دریامحور خدمات ارزشمندی صورت گرفته است. البته، این به آن معنی نیست که از تلاش بیشتر در رقابت با کشورهای همسایه دست بکشیم و عقب بمانیم. اتفاقات مهم و حیاتی پیرامون کشورهای همسایه آبی ما در حال شکل‌گیری است که در فرصتی مناسب پس از تحقیق جامع به آن‌ها اشاره خواهد شد.
شهرهای بندری باید مناسب‌ترین امکانات و تجهیزات را دارا باشند تا شرایط برای خدمات همه‌جانبه از سوی نهادها و ارگان‌های دریایی فراهم شود. در برخی از شهرهای بندری کشورمان مشکلات و کمبودهایی وجود دارد که البته با تعامل، همراهی و مساعدت شهرداری‌ها با سازمان بنادر و دریانوردی و در چارچوب قانون می‌توان عمده‌ی آن موارد را مرتفع کرد.
۸ مهر ۱۳۹۹ ۱۲:۱۱
کد خبر : ۵۱,۸۱۱

ارسال نظرات

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید