در گفت‌وگو با حمیدرضا آبایی، مدیرکل بنادر و دریانوردی استان گیلان، مطرح شد:
تلاش برای ایجاد یک آبراهه ایمن
   بندر  و دریا   |  یک حساب سرانگشتی نشان می‌دهد که اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان گیلان، یکی از کم‌مساحت‌ترین و  در عین حال  پر مسئله‌ترین حوزه‌های دریایی بنادر کشور را به خود اختصاص داده است؛ یک حوزه‌ی 300 کیلومتری که از انتهای سواحل محدوده شهر رامسر شروع شده و تا انتهای مرز دریایی کشور با کشور آذربایجان پیش می‌رود. اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان گیلان، متولی سه بندر این استان است؛ انزلی که بندر اصلی این استان بوده، آستارا که یک بندرِ تجاری در دلِ منطقه ویژه اقتصادی آستاراست و چمخاله که تا پیش از این یک بندر کم‌استفاده بوده و اکنون سازمان بنادر و دریانوردی تلاش می‌کند آن را به یک بندرِ گردشگری و تفریحی منحصر‌به‌فرد در دریای خزر بدل کند. البته نباید نام بندرِ کاسپین را هم فراموش کرد، اگرچه مدیریت این بندر تحت نظرِ منطقه آزاد بندر انزلی انجام ‌می‌شود، اما این اداره‌کل در بسیاری از فعالیت‌های مربوط به دریانوردی و امور بندری نقش‌آفرینی می‌کند. 
از سوی دیگر، توپولوژی جغرافیایی بندر انزلی و در مقیاس بزرگ‌تر، توپولوژی جغرافیایی استان گیلان، باعث شده که از قدیم‌الایام در این بخش از کشور، شاهدِ قدیمی‌ترین‌های تاریخچه دریانوردی ایران باشیم. شاید به خاطر همین تاریخچه باشد که گفت‌وگو با حمیدرضا آبایی، مدیرکل بنادر و دریانوردی استان گیلان را متفاوت می‌کند. آبایی در این گفت‌وگو برای پاسخ به هر سؤالی ناچار از ارجاع به گذشته است تا ضمن آشنایی منِ مصاحبه‌گر و شمای خواننده با ویژگی‌های بندری و دریایی این استان، نشان دهد برای عبور از چالش‌های موجود، چه اقداماتی صورت ‌گرفته و چه اقداماتی در دست برنامه‌ریزی است.

یکی از آرزوهای بنادر در ایران، راه‌اندازی خطوط کشتیرانی رو‌ ـــ‌ رو است. استان گیلان تاکنون در این زمینه چه اقداماتی انجام داده است؟

با انجام مراحلی که یاد شد، توانستیم در این بندر، تعمیقِ عمق آب را داشته باشیم؛ به عبارت دیگر، برای اولین بار است که ما در بندر انزلی به عمق شش متر به بالا رسیده‌ایم و می‌‎دانید که عمقِ شش متر به بالا یعنی تمام کشتی‌هایی که در دریای خزر تردد می‌کنند را می‌توانیم پهلو بدهیم. این اقدام باعث شد که کشتی رو ـــ‌ رو به سمت بندر ما بیاید.

اما توسعه را در همین مرحله متوقف نکردیم، بلکه سعی کردیم کامیون‌های حامل بار ترانزیتی و بار صادراتی را در این کشتی‌ها بارگیری کنیم. در واقع می‌شود این‌طور گفت که کشتی‌های

رو ـــ ‌رو تا به حال برای ما بار می‌آوردند و در بندر تخلیه می‌کردند و ما در این مرحله، کامیون‌ها را با بارشان در کشتی‌های مورد نظر بارگیری می‌کردیم. امیدواریم این خط رو ـــ رو بتواند به زودی میان بنادر انزلی، قزاقستان و بندرِ اولیای روسیه برقرار شود و بتوانیم از این فرصتی که مهیا شده، بیشترین استفاده ترانزیتی را ببریم. همچنین با توجه به هماهنگی که با خطوط کشتیرانی انجام دادیم، دنبال این هستیم که خط کانتینری راه بیندازیم.

 

متاسفانه امسال هم کشور درگیر بیماری کووید ـــ  19 است. منابع انسانی بنادر استان در این روزها چه شرایطی را تجربه کردند؟ وضعیت بنادر استان در موضوع کرونا

چطور بود؟

وضعیت پایدار و خوبی را تجربه کردیم. می‌دانید که یکی از مهم‌ترین اقدامات مدیریت منابع انسانی در سازمان بنادر و دریانوردی، تصویب و ابلاغ تشکیلات جدید در بنادر بوده. این حرکت و این دگردیسی باید در تشکیلات و منابع انسانی ما رخ می‌داد که خوشبختانه با طرح تحولی که در این زمینه طراحی شده، تشکیلات ما به‌روز و به‌هنگام شد، پرسنل در پست‌هایی که مدنظر بود قرار گرفتند و چیدمان فضای کار صورت گرفت و احکام لازم صادر شد. 

یکی از نکاتی که همواره باید در بحث منابع انسانی بنادر کشور مورد توجه قرار بگیرند، بحث آموزش نیروهای انسانی است. درست است که در دورانِ کرونایی به سر می‌بریم، اما آموزش‌ها در این اداره‌کل متوقف نشده و همگی به صورت مجازی در حال برگزاری است. به عنوان نمونه، یکی از مهم‌ترین آموزش‌های ما، آموزش زبان انگلیسی و روسی است که همکاران ما به صورت وبینار در تمام این دوره‌ها شرکت می‌کنند. بنابراین، ما به طور کلی در حوزه منابع انسانی، شرایط پایدار رو به جلویی را تجربه کردیم و قطعا همین موضوع باعث شد که در بحث کرونا و اپیدمی کووید ـــ 19 بتوانیم عملکرد قابل قبولی داشته باشیم. در خصوص کرونا و رعایت نکات بهداشتی، طبعا بخش اول کار ما تامین مواد ضد عفونی، جانمایی و طراحی محیط کار با رعایت فواصل اجتماعی بود. آموزش در قدم بعدی قرار گرفت و ما از سیستم آموزش مجازی در این حوزه استفاده کردیم تا جایی که خوشبختانه من فکر کنم شاهد کمترین آمار مبتلا به کرونا در مجموعه‌ی بنادر بودیم و با این‌که بندر انزلی از نخستین شهرهایی بود که درگیر این بیماری شد، اما در اداره‌کل، این موضوع با کنترل و نظارت دقیق مهار و در یک جمله می‌شود گفت که وضعیت ابتلا به این ویروس در بین همکاران ما بسیارکم و کنترل‌شده است.

 

وضعیت درآمدهای مالی بنادر استان چگونه است؟

متعاقبِ فعالیت‌هایی که در زمینه طرح تحول داشتیم، هدف اصلی خود را انضباط مالی مجموعه قرار دادیم. همواره نسبت به این مسئله تاکید داشتیم که انضباط مالی باید وجود داشته باشد و به دقت رعایت شود؛ چراکه همین موضوع باعث رشد درآمدهای مالی خواهد شد. این‌طور هم شده و در حال حاضر اگرچه هزینه‌های جاری کشور به خاطر مسائل اقتصادی تا 45 درصد افزایش پیدا کرده، اما در این اداره‌کل، ما همچنان این رقم را زیرِ 35 درصد نگه‌داشته‌ایم که با توجه به این‌که خودِ سازمان تا سقف 45 درصد افزایش را مورد تایید قرار می‌دهد، خوشحالیم که توانسته‌ایم نوعی مدیریت مالی داشته باشیم که این رقم را زیرِ 35 درصد نگه داریم.

 

در حوزه درآمدزایی، بندر انزلی شرایط ویژه‌ای دارد. همان‌طور که گفتید، شاخص‌های درآمدی و اقتصادی این بندر قابل قبول و بالاتر از میانگین سازمانی است. می‌خواهم بدانم دیگر چه اقداماتی انجام داده‌اید که توانسته به این رشدِ اقتصادی کمک کند؟

می‌دانید، بندر انزلی یکی از بنادر ایران است که توانسته در بحث واگذاری به بخش خصوصی، عملکرد قابل قبولی داشته باشد. ما یکی از معدود بنادر ایران هستیم که توانسته‌ایم طی یک قرارداد 10 ساله، ترمینال اپراتوری را به بخش خصوصی واگذار کنیم. برای این‌که ترمینال اپراتور را به بخش سرمایه‌گذاری خودمان بیاوریم، کارِ اپراتوری و سرمایه‌گذاری را با هم ادغام کردیم و رفتیم به سمت این‌که اپراتوری جذب کنیم که به خاطر سرمایه‌گذاری خودش، در این بندر پایبند باشد و مطمئن باشیم که قرارداد ظرف مدت مثلا دو یا سه سال به پایان نمی‌رسد. برای ورود چنین سرمایه‌گذاری نیازمند یک‌سری زیرساخت و امکانات بودیم که به‌حمدلله انجام شده و خوشحالم که بگویم مجموعه این اقدامات باعث‌شده بندر انزلی یکی از نوادرِ بندری ایران باشد که عملکرد 9 ماهه‌ی ابتدای سال 1399 آن، مثبت بوده و بیش از 35 درصد رشد داشته است. خب، این رشد مدیون زحمات همکاران ما در امور بندری است که اقدامات خیلی خوبی انجام دادند؛ تعامل با دستگاه‌ها، ایجاد زمینه لازم برای عقد قرارداد و حلِ مسائل و چالش‌های اداری با ادارات مختلف از جمله گمرک، اداره‌کل پایانه‌ها، سازمان منطقه آزاد و...  .

 

شهر انزلی یکی از مقاصد اصلی گردشگری دریایی کشور هم محسوب می‌شود. برای مدیریت بهتر موضوع گردشگری در بندر انزلی چه اقداماتی انجام داده‌اید؟

در زمینه‌های خدماتی، بندر انزلی شاید یکی از معدود بنادری باشد که مورد توجه مهمان‌های کشور قرار دارد. همه‌ساله بسیاری از همکاران ما از شهرستان‌ها و بنادر جنوبی‌ به این‌جا آمده و مهمان ما می‌شوند. در ایام کرونا سعی شد با رعایتِ تمام موارد و اصولِ فاصله اجتماعی تا سقف مجاز در مهمان‌سرا و مهمان‌پذیرهای انزلی و چمخاله، بحث اسکان و پذیرایی از مهمانان را داشته باشیم. در حال حاضر با هماهنگی‌های صورت‌گرفته با واحد فنی، در حال تعمیر اساسی تمامی مهمان‌سراها هستیم و امیدواریم با تجهیزات جدید بتوانیم پذیرایی از مهمانان خود را آبرومند برگزار کنیم. در کنار این پروژه، توسعه فضای سبز شهر هم در نظر گرفته شده است. متاسفانه سرانه‌ی فضای سبز در بندر انزلی یک‌مقدار کم است و به‌دنبال توسعه فضای سبز در محوطه‌های عملیاتی هستیم تا بتوانیم علاوه بر شهروندان این شهر، انزلی را برای مهمانان هم به شهری سبزتر بدل کنیم.

 

انزلی یکی از قدیمی‌ترین بنادر ایران به شمار می‌رود. مدیریت چنین بندری از دریچه خدمات فنی و مهندسی چگونه است؟

یکی از مهم‌ترین سرفصل‌های فعالیت ما در حوزه‌ی معاونت فنی و مهندسی بوده است. در این معاونت، مسئله و نگاه اصلی ما، توسعه‌ی بندر و قرارگرفتن آن در یک شهرِ محدود به اراضی شهری است. در نظر دارید که استحصال و ایجاد زیرساخت در چنین جغرافیایی که از هر سویی به شهر یا دریا محدود شده، چه کار سختی است. پیرو اقدامات انجام‌شده، وسعتِ بندر در این شهر از 90 هکتار به 160 هکتار افزایش پیدا کرده است. ما در این مسیر با خرید، تصحیح اراضی و اختصاصِ امکانات و شرایط لازم، تلاش کردیم که این فضای ایجادشده در اختیار بخش عملیاتی قرار بگیرد و برای این منظور، آماده واگذاری آن به بخش خصوصی هستیم.

یکی دیگر از اقدامات این معاونت در حوزه تعمیرات اساسی ابنیه‌‎ است، آن هم در شهری که یکی از پرباران‌ترین شهرهای ایران به شمار می‌رود. ایجاد امکانات و تاسیسات جدید در اراضی طرح توسعه، ایجاد بستر‌های مناسب برای جمع‌آوری آب‌های سطحی و دیگر اقداماتی از این دست، بخش مهمی از ماموریت معاونت فنی و مهندسی را در برمی‌گیرد که هم‌اکنون در حال انجام است. 

 

سؤالی که در مورد بحث تعمیر و نگهداری مطرح می‌شود، درباره‌ی وضعیت تعمیر و نگهداری تجهیزات استراتژیک بندری است. در حال حاضر این تجهیزات در چه وضعیتی قرار دارند؟

ببینید، بندر انزلی تنها بندر در مجموعه‌ی سازمان بنادر و دریانوردی است که تجهیزاتِ استراتژیک خود را به بخش خصوصی واگذار کرده است. به عبارت دیگر، در حال حاضر تجهیزات مستقرشده‌ی ما در این اسکله، عموما از آن بخش خصوصی هستند و طبیعی است که در بحث تعمیر و نگهداری، معاونت فنی و مهندسی ما با چالش‌هایی مواجه شود. این موضوع، دو آسیب متفاوت داشته؛ از یک سو موضوع تعمیر و نگهداری تجهیزات خیلی جدی شده است و نیازمند آن هستیم که به‌‎طور متناوب بازدید داشته باشیم. موضوع و آسیب بعدی به نحوه‌ی بهره‌برداری از این تجهیزات مربوط می‌شود. خب، طبیعی است که پیمانکارِ بخش خصوصی با بهره‌برداری کامل و گاه بیش از بنیه از تجهیزات، راندمان آن‌ها را پایین آورده. بهره‌بردار با این استراتژی که شرایط اقتصادی کشور ایجاد کرده، میل به بهره‌برداری حداکثری از تجهیزات دارد و می‌داند که پس از فرسودگی، می‌تواند آن‌ها را به صدها و بلکه هزاران برابر قیمتی که خریده در بازار بفروشد. نتیجه چه می‌شود؟ فشار بیشتر روی این اداره‌کل به عنوان ناظرِ و نماینده حاکمیت! با این‌همه، بخشی از فعالیت‌های ما کماکان در این حوزه ادامه دارد؛ از تامین و تعمیرِ تجهیزات گرفته تا دورزدن تحریم‌ها و واردکردن قطعات و تجهیزات مورد نیاز. در همین راستا، یکی از کارهای بزرگ این اداره‌کل، واردکردن یک دستگاه جرثقیل دنده‌رینگی برای فعالیت‌های بندری بود که به نظرم یک اقدام بزرگ در سطح بین‌المللی است، به خاطر وجود تحریم‌های یک‌جانبه و ظالمانه‌ی آمریکا. همچنین دو دستگاه جرثقیل مکنده از بندر امام وارد شده که به زودی در این بندر، دمونتاژ و مورد استفاده قرار خواهد گرفت. تعمیر و بازسازی کامل دو دستگاه جرثقیل شرکت کاوه هم باید به این لیست اضافه شود. این جرثقیل‌ها به تازگی در اختیار این اداره‌کل قرار گرفته است و امیدواریم به زودی به بخش اپراتوری اجاره داده شود. 

 

شکل جغرافیایی و نوع قرارگیری بندر و تاسیسات بندری در شهر ـــ بندر انزلی باعث شده ما از هر جای شهر شاهد باشیم که در یک شهرِ بندری قرار داریم. به‌عنوان مدیرکل بنادر و دریانوردی استان، برای نزدیک‌ترشدن جوّ روانیِ شهر با فعالیت‌های بندری مستقر در این شهر، چه اقداماتی انجام داده‌اید؟

مهم‌ترین اقدام ما اجرای طرحی به نام «طرح تعامل شهر و بندر» بوده است. این طرح یک طرح کلان است که بخش‌هایی از آن به اجرا درآمده، بخش‌هایی در حال اجراست و بخش‌هایی نیز در اختیار واحدهای مطالعاتی قرار دارد. به عنوان مثال، ما موج‌شکن غربی خودمان را به پیاده‌راه تبدیل کردیم و آن پیاده‌راه الان در اختیار مردم قرار گرفته و شهروندان از آن به عنوان یک ظرفیت گردشگری بهره می‌برند. از مجموعه طرح‌هایی که به‌دنبال اجرایی‌شدن آن هستیم و در ذیلِ همین سرفصل قرار می‌گیرد، ساخت یک مارینا در محدوده‌ی بندری شهر است. در حال حاضر زیرساخت‌های جذب سرمایه‌گذار، استحصال و قطعه‌بندی زمین و... انجام‌شده و از آن‌جایی که طرح جامع نیز به تصویب رسیده، بندر انزلی برای اولین بار با نقشه‌ی راهی متفاوت و مبتنی بر فرهنگِ دریایی، توسعه خواهد یافت و به‌زودی شهروندان این شهر یکی از کامل‌ترین ماریناهای کشور را در قلب این شهر خواهند دید. 

 

در تمام دنیا، ماریناها، یک فضای کارگاهی برای تولید کشتی و جای‌گذاری شرکت‌های کشتی‌سازی دارند. مارینای بندر انزلی چطور خواهد بود؟ آیا برای تمرکز فعالیت‌های کشتی‌سازی در این محدوده تدبیری اندیشیده‌اید؟

طبیعی است. البته یک نکته را خدمت شما بگویم که اساسا ورود به موضوع کشتی‌سازی جزء وظایف سازمان نیست، اما طبیعتا وقتی شما به ساخت یک مارینا، آن هم در بندری که سنِ ناوگان کشتیرانی آن بالاست فکر می‌کنید، باید به تمرکز فعالیت‌های تعمیر و نگه‌داری و حتی کشتی‌سازی در آن هم بیندیشید. ما این مسیر را رفته‌ایم و برنامه‌ریزی‌هایی برای حضور شرکت‌های کشتی‌ساز در این مارینا داریم و امیدواریم که بتوانیم یک مرکز تولید و ساخت انواع کشتی (کشتی‌های تفریحی، یاک، کاتاماران، پست، فری‌بوت و...) ایجاد کنیم. قطعا ساخت چنین مرکزی به ما کمک کند که گردشگری دریایی را توسعه بدهیم و این موضوع یکی از اهداف بزرگ حاکمیت در دریای خزر است. در کنار این مرکز، می‌توان ترمینال بین‌المللی مسافری دریایی هم راه‌اندازی کرد؛ چراکه بندر انزلی به خاطر تالابش، یکی از مراکز اصلی گردشگری دریایی کشور محسوب شده و ایجاد این ترمینال می‌تواند افق گردشگری این دریا را بین‌المللی کند.

 

در طول این سال‌ها، بندر انزلی یکی از بنادر اصلی کشور در حوزه واردات آهن‌آلات هم بوده است. امروز بیشترین میزان تخلیه و بارگیری به چه مواردی اختصاص دارد و برای توسعه پایدار و اقتصادی آن چه برنامه‌هایی صورت گرفته است؟

در پاسخ به این سؤال، ابتدا باید به این موضوع اشاره کنم که برنامه ما به‌طور کلی، حرکت از سمت یک بندرِ تک‌بعدی به سمت یک بندرِ چندبعدی است. به چه معنا؟ به این معنا که در طول این سال‌ها، اصلی‌ترین بارِ وارداتی بندر انزلی، آهن‌آلات بوده و طبیعتا ساختار تخلیه و بارگیری این بندر بر اساس همین محصول طراحی شده. اکنون بخش مهمی از بارِ ما غلات است و حرکت از سمت تخلیه و بارگیری آهن‌آلات به تخلیه و بارگیری غلات با تغییرات عمده در زیرساخت‌های بندری صورت گرفته است. حالا اگر روزی تخلیه و بارگیری غلات به مشکل برخورد چه باید کرد؟ این پرسش ما را به سمتِ چندبعدی‌کردنِ بندر انزلی سوق داده و قدم‌های اول را هم برداشته‌ایم که یکی از آن‌ها ورود کشتی رو ـــ رو، کانتینر و کانتینر یخچالی است. امیدوارم که با جذب سرمایه‌‌گذار بتوانیم با ایجاد امکانات پسکرانه‌ای، سردخانه‌های زیرصفر و بالای صفر، صادرات محصولات کشاورزی را افزایش دهیم. این موضوع قطعا روی درآمدهای ما اثر می‌گذارد و کمک می‌کند تا بندر انزلی به بندری   شبانه‌روزی در حال تخلیه و بارگیری انواع محصولات برای صادرات یا واردات است، تبدیل شود. 

 

استان گیلان و به‌خصوص شهر انزلی یکی از مهاجرپذیرترین نقاط کشور به حساب می‌آید. اراضی سواحل و بنادر این استان چطور در مسیرِ مهاجرت، محفوظ می‌مانند؟

به نظرم با اجرای دقیق و مداوم طرح پایش مستمر استان و همچنین طرح ICZM. همان‌طور که می‌دانید، در شرایط کنونی، استان مازندران تقریبا دیگر اراضی قابل توجهی برای واگذاری به بخش‌های خصوصی، تفریحی و... ندارد. همین عاملی شده برای هجوم افراد از سایر نقاط کشور به استان گیلان و تجمع ساخت‌وسازهای محدوده ساحل در این استان. با چنین وضعیتی، اجرای طرح پایش مستمر و ICZM به ما کمک می‌کند جلوی ساخت‌وسازهای غیر مجاز را بگیریم. البته این طرح فقط روی کاغذ نیست و ما در حال تکمیل آن هستیم تا بتوانیم با روش‌های روزآمدِ ماهواره‌ای، این پایش را به صورت دائمی و کانالیزه‌شده انجام دهیم.

 

یکی دیگر از دغدغه‌های اصلی سازمان بنادر و دریانوردی، رعایت پروتکل‌های بهداشتی و زیست‌محیطی است. بندر انزلی و دیگر شهرهای ساحلی استان گیلان از نظر شاخص‌های زیست‌محیطی در چه وضعیتی قرار دارند؟ اصولا آیا برای این اداره‌کل که دغدغه‌ی تجارتِ دریایی و سودآوری برای کشور دارد، مسئله‌ی محیط زیست و به‌خصوص محیط زیست دریایی استان مهم است؟

به موضوع خوب و درستی اشاره کردید. بندر انزلی یکی از معدود بنادر کشور است که تصفیه‌خانه‌ی صنعتی دارد. این تصفیه‌خانه، تمام موادی که از کشتی‌ها گرفته می‌شود را جمع‌آوری و تصفیه می‌کند. در حال حاضر داریم برای به‌روزرسانی این سیستم تلاش می‌کنیم؛ چراکه همان‌طور که می‌دانید، ما عضو کنوانسیون مارپُل به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین کنوانسیون‌های جهانی هستیم و باید برای ارتقای کیفیتِ محیط زیست دریایی تلاش کنیم. واقعیت این است که دریای خزر به دلیل بسته‌بودن، تابه‌حال کمتر مورد توجهات محیط زیستی قرار گرفته و امیدواریم بتوانیم با تجهیز بیشتر، کیفیت این خدمات را افزایش دهیم. پس می‌توان گفت محیط زیست دریایی جزء اولویت‌های کاری ماست و خوشحالم که خدمت شما بگویم، بندر انزلی یکی از بنادر تجهیزشده در این زمینه است، تا جایی که ما در این بندر هم تجهیزات جمع‌آوری آلودگی نفتی داریم، هم تجهیزات مقابله با آلودگی آب دریا، جمع‌آوری و پاک‌سازی مواد نفتی.  |

۲۵ اسفند ۱۳۹۹ ۱۳:۴۹
کد خبر : ۵۳,۶۰۶

ارسال نظرات

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید